artykuły

Dziesięć płyt głównych B450 dla procesora Ryzen 5 3600 – przegląd

39
28 listopada 2019, 10:32 Mateusz Brzostek

Które modele wyróżniają się pod różnymi względami?

Wyposażenie podstawowe

Czyli wszystko, co związane z funkcjami zapewnianymi przez sam procesor i chipset. Te elementy dostarcza AMD, a producent płyty głównej decyduje tylko w jaki sposób i jaką część ich funkcji udostępnić użytkownikowi.

Złącza M.2 i SATA

Procesor AM4 zapewnia 2 porty SATA; te same dwa łącza mogą być skonfigurowane jako PCI Express i wykorzystane w gnieździe M.2. Po zainstalowaniu dowolnego SSD w gnieździe M.2 (PCI-E lub SATA) na większości płyt dwa porty SATA z procesora nie będą działać. Z tego powodu na większości tanich płyt B450 można zainstalować albo 6 nośników SATA, albo 4 nośniki SATA i 1 M.2, albo 2 nośniki SATA i 2 M.2. Dobrym wyposażeniem pod tym względem wyróżniają się:

  • ASRock Pro4 i ASRock Gaming K4 – obie mają dwa gniazda M.2, wszystkie złącza SATA niepodłączone do procesora są kątowe, a dwa z nich zapewnia osobny kontroler ASMedia. Dzięki temu po zainstalowaniu dwóch nośników M.2 cztery kątowe złącza SATA pozostają dostępne.
  • MSI Mortar Max – po zainstalowaniu dwóch M.2 pozostają dostępne cztery złącza SATA, dwa kątowe i dwa prostopadłe.
  • Gigabyte Aorus Elite – po zainstalowaniu dwóch M.2 pozostają dostępne dwa kątowe złącza SATA.

Niewytłumaczalną decyzję podjęli projektanci płyt Asus: na wszystkich są tylko dwa kątowe złącza SATA, i oba zostają wyłączone po zainstalowaniu dowolnego nośnika M.2 w jedynym gnieździe.

Działanie trybu turbo i sterowanie podkręcaniem

Podstawową funkcją płyty głównej jest zapewnienie poprawnego, zgodnego ze specyfikacją działania procesora. Dwie płyty nie spełniają tej funkcji: Gigabyte B450M DS3H oraz ASRock B450M-HDV ignorują zaprogramowane limity zasilania oraz nie pozwalają procesorowi przyspieszyć poprawnie. Na B450M DS3H procesor przyspieszał do 3725 MHz, a na B450M-HDV do 3650 MHz. Na wszystkich innych płytach procesor przyspieszał poprawnie do niecałych 4200 MHz w jednowątkowym obciążeniu i do ok. 3850 MHz w wielowątkowych zdaniach.

Sterowanie podkręcaniem różni się zasadniczo na płytach różnych marek. Najlepiej oceniamy pod tym względem UEFI:

  • MSI Mortar Max: opcje konfiguracyjne związane z podkręcaniem są rozmieszczone zgodnie z typowym dla MSI układem, są bardzo bogate i znalezienie ważnych parametrów nie sprawi trudności. Możliwości ustawiania napięcia zasilania procesora są wzorowe: płyty wszystkich innych marek udostępniają tylko tryb offset lub tryb offset wraz z mechanizmem sterowania napięciem dostarczonym przez AMD. Tylko MSI pozwala na ustawienie napięcia „na sztywno” za pomocą mechanizmu, który nie został dostarczony przez AMD.
  • MSI Bazooka V2: to jedna z osobliwych płyt MSI, które ze względu na ograniczoną pojemność pamięci przechowującej UEFI otrzymały uproszczony wizualnie program konfiguracyjny. Paradoksalnie wyszło mu to na dobre: wszystko jest czytelne i przejrzyste, nawigacja bardzo prosta, a bogactwo opcji takie samo jak w „pełnych” wersjach UEFI MSI. Ucierpiało tylko sterowanie wentylatorami (nie można ustawić krzywej wizualnie, a tylko w postaci kilku kolejnych progów temperatury w trybie tekstowym) oraz funkcja zapisywania profili podkręcania. Te można przechowywać tylko na zewnętrznym nośniku – nie ma na nie miejsca w pamięci płyty.
  • ASRock – płyty tej marki przodują pod względem udostępniania opracowanych przez AMD menu konfiguracyjnych CBS i PBS, pozwalających na kontrolowanie większości parametrów związanych z podkręcaniem, choć czasem w niezbyt intuicyjny sposób. To nie tak dobre rozwiązanie, jak w plytach MSI, ale lepsze, niż praktykowane przez inżynierów Asusa ukrycie wszystkich mniej ważnych opcji.

UEFI płyt Asus i Gigabyte nie wyróżnia się niczym szczególnym: jest funkcjonalne i czytelne, ale liczba opcji konfiguracyjnych (Asus) lub ich rozmieszczenie (Gigabyte) nie są najwyższych lotów. Drobna pochwała należała by się Gigabyte – wreszcie można użyć wszystkich funkcji UEFI korzystając wyłącznie z klawiatury; poprawiono też występujący od lat problem z obsługą myszki w UEFI, przez który przesuwanie kursora w bok i w górę lub w dół było szybsze, niż przesuwanie go pod kątem. Tylko czy powinniśmy chwalić wzniesienie się z poziomu niedostatecznego na podstawowy?

Możliwości podkręcania pamięci

Podkręcanie pamięci RAM jest najłatwiejszym i najskuteczniejszym sposobem na przyspieszenie komputera z Ryzenem 3000. Tryb turbo daje w większości przypadków lepsze efekty, niż manualne podkręcanie procesora, a przyspieszanie pamięci jest zawsze korzystne. Od płyty głównej dla Ryzena 3000 oczekiwaliśmy przede wszystkim:

  • możliwości uruchomienia popularnego i taniego zestawu pamięci DDR-3200 z nominalną prędkością po wczytaniu profilu XMP, bez dodatkowej manualnej ingerencji;
  • możliwości przyspieszenia popularnego i taniego zestawu pamięci przynajmniej do DDR-3600

To zadania, z którymi nawet najtańsze nowe płyty z chipsetem X570 i wysokiej jakości laminatem nie mają żadnej trudności. Niestety, pierwszego testu nie zdała żadna płyta oprócz modelu ASRock B450 Gaming K4. Wszystkie wymagały dodatkowo podwyższenia napięcia zasilania RAM-u do ok. 1,37-1,4 V, w zależności od płyty.

Drugiego testu nie zdały dwie płyty: ASRock B450M-HDV R4.0 oraz MSI B450 Bazooka V2. Ta pierwsza pozwoliła przyspieszyć RAM maksymalnie do DDR-3466, a druga była doskonała do podkręcania pamięci... ale tylko tych z kośćmi Samsung – zestaw Patriot z kośćmi Hynix oraz Ballistix z kośćmi Micron miały bardzo ograniczone możliwości przyspieszania, około DDR-3200. Najmniej kłopotów, szczególnie początkującemu użytkownikowi, sprawi zapewne Gigabyte B450 Aorus Elite. Ta płyta bardzo szybko wraca do bezpiecznych ustawień, jeśli trenowanie interfejsu pamięci się nie uda, i niemal nigdy nie wymaga resetowania zawartości UEFI po nieudanej próbie podkręcania. 

Złącza dla wentylatorów i świateł

Najwięcej złącz dla wentylatorów mają obie droższe płyty ASRocka: Pro4 i Gaming K4. Gigabyte Aorus Elite ma o jedno mniej, ale tak samo jak modele ASRock, cztery są wysokoprądowe i pozwalają na podłączenie pompy układu chłodzenia wodnego lub kilku wentylatorów do jednego gniazda za pomocą rozdzielacza. Płyta Gigabyte ma aż 6 wbudowanych czujników temperatury, których wskazania mogą posłużyć jako argument we wzorze sterowania prędkościami wentylatorów. Szkoda, że nie da się podłączyć zewnętrznych czujników, które można by umieścić w dowolnym miejscu – tę funkcję wszyscy producenci rezerwują dla znacznie droższych modeli.

Tylko jedna płyta nie ma ani złącza dla taśmy diod RGB, ani żadnych wbudowanych świateł: ASRock B450M-HDV. Wszystkie płyty Asus pozwalają na wyłączenie wszystkich świateł w UEFI, a Gigabyte Aorus Elite pozwala na wyłączenie lub sterowanie wzorami i kolorami w UEFI, bez instalacji dodatkowego oprogramowania. Płyty ASRock umożliwiają wyłączenie lub sterowanie podłączonymi taśmami diod, ale nie można w nich wyłączyć diod zamontowanych pod radiatorem chipsetu, na samej płycie. Za to jeśli ktoś uwielbia kolorowe światła, to Gigabyte Aorus Elite zaoferuje mu najwięcej: ma dwa złącza dla taśm analogowych i jedno dla taśm z pojedynczo adresowalnymi diodami.

Najbogatsze wyposażenie dodatkowe

W płytach tańszych niż 450 zł ciężko oczekiwać bogatego wyposażenia poza tym, co zapewnia producent procesora i chipsetu. Mimo to niektóre modele trochę się wyróżniają spośród zalewu podobnych konstrukcji o identycznej funkcjonalności.

  • MSI B450M Mortar Max pozwala na aktualizację UEFI bez procesora. Na razie nie jest to konieczne, bo płyta fabrycznie obsługuje wszystkie procesory Ryzen, ale może być przydatne w przyszłości, jeśli pojawią się jeszcze inne procesory do podstawki AM4. To również jedyna wśród przetestowanych płyt, która ma cyfrowe optyczne wyjście dźwięku.
  • ASRock Pro4, ASRock Gaming K4, Asus B450M-A, Asus TUF B450-Plus oraz MSI Mortar Max mają z tyłu złącze USB typu C. Gigabyte Aorus Elite ma zamiast tego wyjątkowo dużo USB typu A (aż osiem).
  • ASRock Pro4, ASRock Gamign K4 oraz MSI Mortar Max mają wyjścia obrazu DisplayPort i HDMI. Naszym zdaniem to najlepsza kombinacja: HDMI jest najpopularniejsze i można je za pomocą pasywnej przejściówki przekształcić na DVI-D, a dzięki DisplayPort można podłączyć tanie monitory o szybkim odswieżaniu – samo HDMI na to nie pozwala, bo bardzo niewiele monitorów ma HDMI 2.0.
23