artykuły

Test kart graficznych 2012–2016

248
15 lutego 2016, 10:00 Ł. Marek, M. Skrycki, T. Niechaj

Podkręcanie kart graficznych – poradnik

Patrząc na rynek, można odnieść wrażenie, że pecetowi zapaleńcy często rezygnują z podkręcania kart graficznych, a procesory przyspieszają prawie wszyscy ;) Wydaje się to o tyle dziwne, że niemal darmowa wydajność jednak jest na wyciągnięcie ręki, a producenci kart w przeciwieństwie do niektórych producentów procesorów nie blokują możliwości przetaktowywania i każdy może przy odrobinie wysiłku zwiększyć wydajność graficzną swojego komputera o co najmniej kilka procent, a nawet o kilkadziesiąt.

Do pokręcania kart graficznych potrzeba kilku elementów. Oto one.

Program do podkręcania karty graficznej

Poszczególni producenci często mają swoje własne oprogramowanie do podkręcania kart, ale najpopularniejszym narzędziem zdecydowanie jest MSI Afterburner, który jest uniwersalny i współpracuje ze wszystkimi modelami na rynku.

Interfejs tego narzędzia jest bardzo prosty do zrozumienia i łatwy w użyciu. Musimy omówić tylko kilka najważniejszych suwaków, które wyregulują działanie całej karty.

  • Core Voltage (mV). Nastawa służąca do zmiany napięcia karty graficznej. Skala jest podana w miliwoltach i dla różnych modeli przyjęto różne limity, ale są one całkowicie bezpieczne w razie chłodzenia karty powietrzem. Przykładowo w niereferencyjnych GTX-ach 970 napięcie można zwiększyć maksymalnie o 87 mV, a w niereferencyjnych Radeonach R9 390 – o 100 mV.
  • Power Limit (%). Tym suwakiem można zwiększyć limit mocy karty graficznej, a więc pozwolić na to, by konkretna konstrukcja pobierała więcej energii w celu utrzymania określonej wydajności lub częstotliwości taktowania w danej grze. Przykładowo zwiększenie wartości tego parametru o 50% w przypadku standardowo taktowanego Radeona R9 Nano pozwoli bardzo często utrzymywać taktowanie jego rdzenia na poziomie 1000 MHz, podczas gdy w standardowych ustawieniach praktycznie nie jest to możliwe.
  • Temp Limit (C). Suwak dostępny posiadaczom kart graficznych z serii GeForce z techniką GPU Boost, który jest domyślnie powiązany bezpośrednio z limitem mocy karty (zwiększenie wartości jednego z tych dwóch parametrów zwiększa również wartość drugiego). Pozwala opóźnić moment spowolnienia taktowania rzeczywistego (różni się ono od taktowania bazowego), które następuje, jeśli temperatura układu przekroczy ustawiony limit. Tak więc dopuszczamy wyższą temperaturę w zamian za szybsze taktowanie pod obciążeniem.
  • Core Clock (MHz). Ustawienie służące do określania częstotliwości taktowania rdzenia karty graficznej. Posiadacze GeForce'ów mogą wybrać, o ile megaherców ma przyspieszyć taktowanie bazowe (np. +50 MHz), a właściciele Radeonów wskazują taktowanie bezpośrednio (np. 1100 MHz).
  • Memory Clock (MHz). Ta opcja, analogicznie do opisanej powyżej, pozwala przyspieszyć taktowanie pamięci.
  • Fan Speed (%). Opcja dotycząca prędkości obrotowej wentylatorów w układzie chłodzenia karty graficznej. Dostępne są ustawienia ręczne (np. 46% maksymalnej prędkości) oraz automatyczne (domyślne), w których regulacja odbywa się bez udziału użytkownika na podstawie temperatury poszczególnych komponentów na karcie (najczęściej rdzenia).

Program do sprawdzania parametrów karty graficznej

Wymieniony powyżej MSI Afterburner jest wyposażony w narzędzia do monitoringu karty graficznej, ale dobrym zwyczajem jest korzystanie również z programu GPU-Z, który pokazuje wszystkie parametry w jednym miejscu, bez jakiejkolwiek konfiguracji, w bardzo przystępnej formie.

W oknie narzędzia są dostępne trzy różne zakładki, ale podkręcającego użytkownika powinny zainteresować tylko dwie pierwsze: Graphics Card oraz Sensors. W pierwszej odczytujemy najważniejsze parametry karty graficznej, w tym GPU Clock (taktowanie bazowe rdzenia), Memory (taktowanie pamięci) oraz Boost („typowe” taktowanie Boost według producenta, dostępne tylko posiadaczom kart graficznych GeForce). Największą wartość ma dla użytkownika zakładka z czujnikami, a w niej można znaleźć następujące parametry:

  • GPU Core Clock. Rzeczywiste taktowanie rdzenia graficznego. To jeden z najważniejszych parametrów spośród tych, które trzeba monitorować, ponieważ decyduje w sporej części o ostatecznej wydajności przetaktowywanej karty graficznej. Należy pilnować, by taktowanie to nie spowalniało poniżej ustawionego poziomu, bo może dojść do sytuacji, w której zadane taktowanie rdzenia będzie nieosiągalne, o czym poinformuje właśnie ten wskaźnik (na przykład, jeśli użytkownik ustawi 1200 MHz, a w grze karta będzie osiągać tylko 1100 MHz, będzie to pierwszy sygnał, że coś jest nie tak).
  • GPU Memory Clock. Rzeczywiste taktowanie pamięci karty graficznej.
  • GPU Temperature. Temperatura odczytywana z czujnika umieszczonego bezpośrednio w rdzeniu karty graficznej.
  • Fan Speed (%). Chwilowa prędkość obrotowa wentylatorów podana w procentach.
  • Fan Speed (RPM). Chwilowa prędkość obrotowa wentylatorów podana w obrotach na minutę.
  • Memory Used. Ilość pamięci na karcie graficznej zaalokowanej przez narzędzia i gry, wyrażona w megabajtach.
  • GPU Load. Obciążenie karty graficznej w procentach.
  • Memory Controller Load. Obciążenie kontrolera pamięci w procentach.
  • Video Engine Load. Obciążenie dekodera wideo.
  • Bus Interface Load. Obciążenie interfejsu pamięci.
  • Power Consumption. Pobór energii wyrażony w procentach TDP (wartość ustalona dla danej karty graficznej). Jest to odpowiednik limitu mocy (Power Limit) w programie MSI Afterburner.
  • PerfCap Reason. Parametr dostępny tylko posiadaczom kart graficznych GeForce z techniką GPU Boost. W tym miejscu możemy odczytać, jaki jest powód tego, że konkretna karta GeForce GTX nie przyspiesza bardziej taktowania rdzenia za pomocą trybu GPU Boost. Może to być na przykład osiągnięcie limitu mocy lub limitu temperatury.
  • VDDC. Napięcie zasilania rdzenia wyrażone w woltach. Nie należy przywiązywać zbyt dużej wagi do tego parametru, bo jest on odczytywany z BIOS-u karty i nie reprezentuje faktycznych wartości, które wskazałby miernik elektroniczny.

Wymagająca gra

Do testowania stabilności podkręconej karty graficznej nie nadają się popularne „wygrzewacze”, takie jak FurMark. Traktowane są one przez producentów GPU jako power viruses i stosują oni w sterownikach zabezpieczenia, które na przykład zmniejszają wydajność karty podczas wygrzewania FurMarkiem. To sprawia, że nie jest to dobry test stabilności.

Najlepiej stabilność podkręconej karty sprawdzić w wymagającej grze. W tym przypadku producenci sprzętu nie stosują żadnych sztuczek i karty zawsze pracują na sto procent swoich możliwości, również dlatego, że to właśnie w grach odbywają się testy wydajności. Warto też zaakcentować słowo wymagająca. Celowo o tym wspominamy. Otóż przy taktowaniu rdzenia rzędu 1550 MHz nasz testowy GeForce GTX 970 w grze Counter-Strike: Global Offensive będzie stabilny, ale nie ma najmniejszych szans przejść nawet krótkotrwałych testów w Wiedźminie. Teoretycznie Counter-Strike wygrzewa odpowiednio kartę, ale dopiero trzecia część Wiedźmina korzysta z tylu efektów naraz, że wykaże ewentualną niestabilność nawet w kilkanaście sekund. Oczywiście, nie jest to gwarancja stabilności w innych grach, dlatego warto sprawdzić nowe ustawienia w dwóch–trzech wymagających tytułach.

Przystępujemy do podkręcania

Nasz sposób na podkręcanie nie jest najszybszy ani pewnie najlepszy, ale jest skuteczny ;) Uruchamiamy Wiedźmina w oknie o wymiarach 2560 × 1440 pikseli (lub innym największym, jakie da się wyświetlić na danym monitorze), a obok – programy MSI Afterburner i GPU-Z.

Pierwszą i najważniejszą rzeczą jest ustalenie nowego limitu mocy (czasem również temperatury) w programie MSI Afterburner. W tym celu odpowiednim suwakiem ustawiamy maksymalną dostępną wartość dla danej karty, co sprawi, że nie będzie automatycznie spowalniała, gdy przekroczy ustalony przez producenta limit mocy.

Gdy ten krok mamy już za sobą, najpierw przyspieszamy taktowanie pamięci, bo problemy z tą częścią karty graficznej najszybciej dają o sobie znać: przy zbyt szybkim, jak na możliwości użytych kości, taktowaniu na ekranie wystąpią różnego rodzaju artefakty, o których piszemy nieco dalej. Taktowanie przyspieszamy typowo co +50 MHz, aż do zaobserwowania pierwszych objawów niestabilności. Mogą to być kolorowe kropki losowo pojawiające się na całej powierzchni ekranu, migające tekstury itp. Gdy pojawią się pierwsze takie zakłócenia, zwyczajnie trzeba przestawić taktowanie z powrotem o 50 MHz. W zależności od tego, jak dokładnie użytkownik chciałby ocenić możliwości podkręcania swojego egzemplarza, może później zwiększać tę częstotliwość o 25 MHz, 10 MHz, a nawet 5 MHz, ale na podstawie własnych doświadczeń sądzimy, że tak duża dokładność nie ma większego sensu (chyba że brakuje 5 MHz do okrągłych 2000 MHz ;)).

Po tym, jak już uda się ustalić stabilne taktowanie pamięci, należy zacząć przyspieszanie komponentu, który ma największy wpływ na końcową wydajność: rdzenia graficznego. Postępujemy tutaj podobnie jak podczas podkręcania pamięci, bo zwiększamy częstotliwość co 50 MHz, czekając na pierwsze objawy niestabilności. Późniejsze procedury zakładają zmniejszanie kolejnych kroków, co ma na celu możliwie dokładne ustalenie możliwości karty graficznej.

Podczas testów stabilności trzeba zwrócić szczególną uwagę na parametr GPU Core Clock w programie GPU-Z, który pokazuje bieżące taktowanie rdzenia. Jeśli będzie ono wolniejsze niż ustawione w programie MSI Afterburner, to najprawdopodobniej będzie to oznaczać, że karta graficzna automatycznie spowalnia rdzeń z powodu temperatury lub – najczęściej – ze względu na przekroczenie limitu mocy.

W tym miejscu warto również wspomnieć o kartach graficznych, które nie osiągają ustalonego przez użytkownika taktowania rdzenia w programie GPU-Z, mimo że wskazania dotyczące temperatury i limitu mocy są na odpowiednim poziomie. Bardzo rzadko się zdarza, że w takich kartach przegrzewa się nie rdzeń, a sekcja zasilania. Ta jest, owszem, monitorowana, ale odczyt nie jest dostępny dla użytkownika. W skrajnej sytuacji rdzeń takiej karty będzie się rozgrzewał do około 70–80 stopni Celsjusza, ale sekcja zasilania będzie się wręcz „smażyła” w temperaturze sporo powyżej 100 stopni Celsjusza, co spowoduje obniżenie częstotliwości taktowania w celu ochrony karty przed uszkodzeniem elementów zasilających.

Po ustawieniu częstotliwości podczas wyświetlania w miarę statycznej sceny pora na test w warunkach bojowych. Maksymalizujemy zatem okno gry wybranej do testów stabilności i przystępujemy do co najmniej kilkunastominutowej rozgrywki, by ostatecznie zweryfikować stabilność karty graficznej.

W tym momencie mogą się wydarzyć różne rzeczy, od migania ekranu poprzez błąd w grze lub sterowniku (patrz zrzut ekranu powyżej) aż po całkowite zawieszenie komputera. Natrafiwszy na taki przypadek, wiemy już, że ustawione parametry nie są w pełni stabilne, więc musimy jeszcze obniżyć wymagania względem konkretnej karty.

Strona:
  1. Wielki test kart graficznych
  2. Co i jak testowaliśmy?
  3. Na co zwracać uwagę przy kupnie karty graficznej?
  4. Złącza na kartach graficznych
  5. Słowniczek pojęć
  6. DirectX 12
  7. Podkręcanie kart graficznych – poradnik
  8. Podkręcanie kart graficznych – czy to się opłaca?
  9. Platforma testowa ATX
  10.     Testy z użyciem słabszych CPU. GeForce GTX 960 kontra Radeon R9 380X
  11.     Testy z użyciem słabszych CPU. GeForce GTX 970 kontra Radeon R9 390
  12.     Testy z użyciem słabszych CPU. GeForce GTX 980 Ti kontra Radeon R9 Fury X
  13.     Wydajność – Assassin's Creed Syndicate – 1920 × 1080 High
  14.     Wydajność – Assassin's Creed Syndicate – 1920 × 1080 Very High
  15.     Wydajność – Assassin's Creed Syndicate – 2560 × 1440 Very High
  16.     Wydajność – Assassin's Creed Syndicate – 3840 × 2160 Very High
  17.     Wydajność – Assassin's Creed Syndicate – 1920 × 1080 Ultra high
  18.     Wydajność – Assassin's Creed Syndicate – 2560 × 1440 Ultra high
  19.     Wydajność – Assassin's Creed Syndicate – 3840 × 2160 Ultra high
  20.     Wydajność – Battlefield 4 – 1920 × 1080 High
  21.     Wydajność – Battlefield 4 – 1920 × 1080 Ultra
  22.     Wydajność – Battlefield 4 – 2560 × 1440 Ultra
  23.     Wydajność – Battlefield 4 – 3840 × 2160 Ultra
  24.     Wydajność – Counter-Strike: Global Offensive – 1920 × 1080 Very High
  25.     Wydajność – Counter-Strike: Global Offensive – 2560 × 1440 Very High
  26.     Wydajność – Counter-Strike: Global Offensive – 3840 × 2160 Very High
  27.     Wydajność – Crysis 3 (The Root of All Evil) – 1920 × 1080 High
  28.     Wydajność – Crysis 3 (Welcome to the Jungle) – 1920 × 1080 High
  29.     Wydajność – Crysis 3 (The Root of All Evil) – 1920 × 1080 Very High
  30.     Wydajność – Crysis 3 (Welcome to the Jungle) – 1920 × 1080 Very High
  31.     Wydajność – Crysis 3 (The Root of All Evil) – 2560 × 1440 Very High
  32.     Wydajność – Crysis 3 (Welcome to the Jungle) – 2560 × 1440 Very High
  33.     Wydajność – Crysis 3 (The Root of All Evil) – 3840 × 2160 Very High
  34.     Wydajność – Crysis 3 (Welcome to the Jungle) – 3840 × 2160 Very High
  35.     Wydajność – Fallout 4 (Commonwealth) – 1920 × 1080 High
  36.     Wydajność – Fallout 4 (Boston Common) – 1920 × 1080 High
  37.     Wydajność – Fallout 4 (Exit from the Vault) – 1920 × 1080 High
  38.     Wydajność – Fallout 4 (Commonwealth) – 1920 × 1080 Ultra
  39.     Wydajność – Fallout 4 (Boston Common) – 1920 × 1080 Ultra
  40.     Wydajność – Fallout 4 (Exit from the Vault) – 1920 × 1080 Ultra
  41.     Wydajność – Fallout 4 (Commonwealth) – 2560 × 1440 Ultra
  42.     Wydajność – Fallout 4 (Boston Common) – 2560 × 1440 Ultra
  43.     Wydajność – Fallout 4 (Exit from the Vault) – 2560 × 1440 Ultra
  44.     Wydajność – Fallout 4 (Commonwealth) – 3840 × 2160 Ultra
  45.     Wydajność – Fallout 4 (Boston Common) – 3840 × 2160 Ultra
  46.     Wydajność – Fallout 4 (Exit from the Vault) – 3840 × 2160 Ultra
  47.     Wydajność – Far Cry 4 – 1920 × 1080 High
  48.     Wydajność – Far Cry 4 – 1920 × 1080 Ultra
  49.     Wydajność – Far Cry 4 – 2560 × 1440 Ultra
  50.     Wydajność – Far Cry 4 – 3840 × 2160 Ultra
  51.     Wydajność – Grand Theft Auto V (West Vinewood) – 1920 × 1080 High
  52.     Wydajność – Grand Theft Auto V (Paleto Blvd) – 1920 × 1080 High
  53.     Wydajność – Grand Theft Auto V (West Vinewood) – 1920 × 1080 Very High
  54.     Wydajność – Grand Theft Auto V (Paleto Blvd) – 1920 × 1080 Very High
  55.     Wydajność – Grand Theft Auto V (West Vinewood) – 2560 × 1440 Very High
  56.     Wydajność – Grand Theft Auto V (Paleto Blvd) – 2560 × 1440 Very High
  57.     Wydajność – Grand Theft Auto V (West Vinewood) – 3840 × 2160 Very High
  58.     Wydajność – Grand Theft Auto V (Paleto Blvd) – 3840 × 2160 Very High
  59.     Wydajność – Star Wars: Battlefront – 1920 × 1080 High
  60.     Wydajność – Star Wars: Battlefront – 1920 × 1080 Ultra
  61.     Wydajność – Star Wars: Battlefront – 2560 × 1440 Ultra
  62.     Wydajność – Star Wars: Battlefront – 3840 × 2160 Ultra
  63.     Wydajność – The Witcher 3: Wild Hunt (Swamp) – 1920 × 1080 Medium
  64.     Wydajność – The Witcher 3: Wild Hunt (Forest) – 1920 × 1080 Medium
  65.     Wydajność – The Witcher 3: Wild Hunt (Wedding) – 1920 × 1080 Medium
  66.     Wydajność – The Witcher 3: Wild Hunt (Swamp) – 1920 × 1080 Ultra
  67.     Wydajność – The Witcher 3: Wild Hunt (Forest) – 1920 × 1080 Ultra
  68.     Wydajność – The Witcher 3: Wild Hunt (Wedding) – 1920 × 1080 Ultra
  69.     Wydajność – The Witcher 3: Wild Hunt (Swamp) – 2560 × 1440 Ultra
  70.     Wydajność – The Witcher 3: Wild Hunt (Forest) – 2560 × 1440 Ultra
  71.     Wydajność – The Witcher 3: Wild Hunt (Wedding) – 2560 × 1440 Ultra
  72.     Wydajność – The Witcher 3: Wild Hunt (Swamp) – 3840 × 2160 Ultra
  73.     Wydajność – The Witcher 3: Wild Hunt (Forest) – 3840 × 2160 Ultra
  74.     Wydajność – The Witcher 3: Wild Hunt (Wedding) – 3840 × 2160 Ultra
  75.     Benchmark – 3DMark - Fire Strike Extreme
  76. Pobór energii pod obciążeniem (load)
  77. Pobór energii w spoczynku (idle)
  78. Temperatura pod obciążeniem i w spoczynku (load & idle)
  79. Głośność pod obciążeniem (noise load)
  80. Głośność w spoczynku (noise idle)
  81.     Wydajność [OC] – Battlefield 4 – 1920 × 1080 Medium
  82.     Wydajność [OC] – Battlefield 4 – 1920 × 1080 High
  83.     Wydajność [OC] – Battlefield 4 – 1920 × 1080 Ultra
  84.     Wydajność [OC] – Battlefield 4 – 2560 × 1440 Ultra
  85.     Wydajność [OC] – Battlefield 4 – 3840 × 2160 Ultra
  86.     Wydajność [OC] – Grand Theft Auto V (West Vinewood) – 1920 × 1080 Normal
  87.     Wydajność [OC] – Grand Theft Auto V (Paleto Blvd) – 1920 × 1080 Normal
  88.     Wydajność [OC] – Grand Theft Auto V (West Vinewood) – 1920 × 1080 High
  89.     Wydajność [OC] – Grand Theft Auto V (Paleto Blvd) – 1920 × 1080 High
  90.     Wydajność [OC] – Grand Theft Auto V (West Vinewood) – 1920 × 1080 Very High
  91.     Wydajność [OC] – Grand Theft Auto V (Paleto Blvd) – 1920 × 1080 Very High
  92.     Wydajność [OC] – Grand Theft Auto V (West Vinewood) – 2560 × 1440 Very High
  93.     Wydajność [OC] – Grand Theft Auto V (Paleto Blvd) – 2560 × 1440 Very High
  94.     Wydajność [OC] – Grand Theft Auto V (West Vinewood) – 3840 × 2160 Very High
  95.     Wydajność [OC] – Grand Theft Auto V (Paleto Blvd) – 3840 × 2160 Very High
  96.     Wydajność [OC] – The Witcher 3: Wild Hunt (Swamp) – 1920 × 1080 Low
  97.     Wydajność [OC] – The Witcher 3: Wild Hunt (Forest) – 1920 × 1080 Low
  98.     Wydajność [OC] – The Witcher 3: Wild Hunt (Wedding) – 1920 × 1080 Low
  99.     Wydajność [OC] – The Witcher 3: Wild Hunt (Swamp) – 1920 × 1080 Medium
  100.     Wydajność [OC] – The Witcher 3: Wild Hunt (Forest) – 1920 × 1080 Medium
  101.     Wydajność [OC] – The Witcher 3: Wild Hunt (Wedding) – 1920 × 1080 Medium
  102.     Wydajność [OC] – The Witcher 3: Wild Hunt (Swamp) – 1920 × 1080 Ultra
  103.     Wydajność [OC] – The Witcher 3: Wild Hunt (Forest) – 1920 × 1080 Ultra
  104.     Wydajność [OC] – The Witcher 3: Wild Hunt (Wedding) – 1920 × 1080 Ultra
  105.     Wydajność [OC] – The Witcher 3: Wild Hunt (Swamp) – 2560 × 1440 Ultra
  106.     Wydajność [OC] – The Witcher 3: Wild Hunt (Forest) – 2560 × 1440 Ultra
  107.     Wydajność [OC] – The Witcher 3: Wild Hunt (Wedding) – 2560 × 1440 Ultra
  108.     Wydajność [OC] – The Witcher 3: Wild Hunt (Swamp) – 3840 × 2160 Ultra
  109.     Wydajność [OC] – The Witcher 3: Wild Hunt (Forest) – 3840 × 2160 Ultra
  110.     Wydajność [OC] – The Witcher 3: Wild Hunt (Wedding) – 3840 × 2160 Ultra
  111.        Średnia wydajność w 1920 × 1080
  112.        Średnia wydajność w 2560 × 1440
  113.        Średnia wydajność w 3840 × 2160
  114. Najlepsze karty graficzne w cenie mniej więcej 400 zł
  115. Najlepsze karty graficzne w cenie mniej więcej 500 zł
  116. Najlepsze karty graficzne w cenie mniej więcej 600 zł
  117. Najlepsze karty graficzne w cenie mniej więcej 700 zł
  118. Najlepsze karty graficzne w cenie mniej więcej 800 zł
  119. Najlepsze karty graficzne w cenie mniej więcej 900 zł
  120. Najlepsze karty graficzne w cenie mniej więcej 1000 zł
  121. Najlepsze karty graficzne w cenie mniej więcej 1200 zł
  122. Najlepsze karty graficzne w cenie mniej więcej 1400–1500–1600 zł
  123. Najlepsze karty graficzne w cenie mniej więcej 1800–2000 zł
  124. Najlepsze karty graficzne w cenie mniej więcej 2200–2500 zł
  125. Najlepsze karty graficzne w cenie mniej więcej 3000–3200 zł
  126.     Każda z każdą – porównaj karty graficzne
  127. Kliknij, by zobaczyć największy wykres z tego testu
7