Asus Z97-Deluxe – nowa platforma dla procesorów Haswell refresh

Płyta Asus Z97-Deluxe

Kliknij, żeby powiększyć

Asus Z97 Deluxe jest płytą z segmentu „premium”. Oznacza to, że należy się w niej spodziewać wielu nowości. I długo nie trzeba ich szukać. Mimo że rynek wciąż nie przyjął powszechnie nośników SATA Express, Asus dodał ich obsługę. Jeden z kanałów SATA Express jest udostępniany bezpośrednio przez mostek PCH Z97, a drugi zapewnia kontroler ASMedia ASM106SE.

Znaczne zmiany w stosunku do poprzednika, modelu Asus Z87-Deluxe, zaszły także w bloku audio, o którym napiszemy dalej. Tą najbardziej widoczną z zewnątrz jest bardzo unowocześniony projekt płyty. Czarny laminat, czarne sloty kart rozszerzeń i czarne radiatory ze złotymi wstawkami od razu sugerują, że jest to model wysokiej klasy. Świetne pierwsze wrażenie od razu powoduje okrągły i bardzo wystawny „radiator” na mostku PCH Intel Z97. Z całą pewnością płyta wygląda znacznie lepiej jako propozycja elitarna od wspomnianego poprzednika. A co oprócz tego?

Układ zasilania procesora jest bardzo rozbudowany: sterowany ośmiofazowo, o 16 cewkach. To liczba wystarczająca nawet do bardzo mocnego podkręcania procesorów Core obecnej (czwartej) generacji. W płycie z serii Deluxe nie mogło zabraknąć solidnych radiatorów na wszystkich tranzystorach zasilających procesor. Są one podobnej wielkości jak te w poprzedniku (Z87-Deluxe), ale ich wygląd jest bardziej elegancki. Podczas stałego obciążenia podkręconego procesora Core i5-4670K były ledwie ciepłe i nie obawialiśmy się jakiejkolwiek niestabilności komputera.

Kliknij, aby powiększyć

Laminat, jak już wspomnieliśmy we wstępie, jest w całości czarny, podobnie jak radiatory chłodzące tranzystory zasilające procesor oraz układ PCH Z97. Złote wstawki przydają płycie charakteru „de luxe” – zgodnie z nazwą modelu.

Złącze zasilające EPS producent umieścił przy górnej krawędzi laminatu, z zapinką skierowaną w dół. Gdyby była skierowana w górę, wypięcie wtyczki w ciasnej obudowie komputerowej mogłoby być nieco utrudnione.

Cztery sloty pamięci DDR3 oraz headery do podłączenia portów USB na przednim panelu obudowy są znacznie wyżej od slotu podstawowej karty grafiki, więc konfigurację pamięci bez problemu można zmieniać bez wyjmowania karty z komputera.

Sześć standardowych portów Serial-ATA umieszczono na prawej krawędzi laminatu w wieżyczkach po dwa. Poniżej znalazły się złącza Serial-ATA, których można używać zamiennie z dwoma SATA Express.

Poniżej portów zamontowano przełącznik TPU do łatwego podkręcania dla mniej zaawansowanych użytkowników. Ma on trzy pozycje: pierwsza oznacza normalne działanie, druga podkręciła procesor do 4 GHz, zwiększając mnożnik do 40, trzecia zaś przyspieszyła zegar bazowy do 125 MHz (przy obniżonym mnożniku dało to taktowanie wszystkich rdzeni procesora na poziomie 4,1 GHz), przyspieszając tym samym znacząco taktowanie pamięci. Drugi tryb zapewne w większości maszyn będzie działał bez problemu, ale ten trzeci w komputerach mniej podatnych na podkręcanie (głównie niepodatnych na jakiekolwiek podkręcanie pamięci) może czasem sprawić kłopoty. I trzeba pamiętać, że to wszystko robimy na własną odpowiedzialność. Asus wcale nie gwarantuje stabilnego działania w tych ustawieniach, ale dla mniej zaawansowanych użytkowników takie bezpłatne zwiększenie wydajności bez wchodzenia do UEFI jest nie do pogardzenia.

Obok przycisku znalazła się w zasadzie główna nowość w płytach z układem Z97, złącze M.2 na nośniki SSD. Na zdjęciu widać też dodatkowy kontroler firmy ASMedia, który odpowiada za jeden z kanałów SATA Express (lub dwa porty SATA3).

Na dole laminatu zamontowano przyciski zasilania oraz resetowania. Jest tu również podwójny wyświetlacz kodów POST, a także przycisk do resetowania zawartości CMOS-u.

Na laminacie są dwie kości UEFI, zastosowano też system USB BIOS Flashback, pozwalający w razie potrzeby odratować komputer. Na tylnym panelu jest przeznaczony do tego przycisk, więc nawet nie trzeba otwierać obudowy.

W celach diagnostycznych, na wypadek problemów z kompatybilnością pamięci, producent umieścił przycisk MemOK!, który może w takiej sytuacji pomóc w uruchomieniu komputera. Na laminacie znalazł się również przycisk DirectKey, który pozwala wejść bezpośrednio w UEFI po włączeniu komputera (używamy go zamiast wyłącznika!).

Płyta ma trzy sloty przeznaczone dla kart grafiki i cztery PCI Express ×1 dla kart rozszerzeń. Odstęp między dwoma górnymi PCI Express ×16 gwarantuje optymalne warunki działania w konfiguracji multi-GPU dwóm kartom z układem chłodzenia o szerokości dwóch slotów.

Tylny panel wejścia-wyjścia nie zmienił się względem poprzednika opartego na układzie Z87. Dziesięć portów USB, w tym sześć w wersji 3.0, to bardzo rozsądny komplet z punktu widzenia użytkownika rozbudowanego zestawu komputerowego, z całą masą akcesoriów USB. Nie mogło zabraknąć takich rzeczy, jak optyczne wyjście S/PDIF oraz przyzwoity komplet wyjść obrazu: HDMI, DisplayPort oraz mini-DisplayPort (choć ktoś, kto kupuje tej klasy urządzenie, raczej z nich nie skorzysta).

Radiator mostka Z97 raczej nie przypomina radiatora, ale trzeba przyznać, że to majstersztyk. Temperatura tej „podstawki pod kubek” w trakcie dłuższej pracy komputera jest niewielka.

UEFI jest jedną z kilku rzeczy, które dość znacząco się zmieniły względem linii płyt opartych na układach z serii 8. Określenie rewolucja może byłoby tutaj nieco naciągane, ale wiele elementów bardzo usprawniono.  Zacznijmy od tego, co zainteresuje mniej zaawansowanych użytkowników, EZ Mode. Znacznie poprawiono w nim czytelność interfejsu. Ponadto dodano opcję EZ Tuning Wizard, która pyta użytkownika, w jaki sposób na co dzień korzysta z komputera oraz jaki układ chłodzenia znajduje się na procesorze, i umożliwia podkręcenie lub wyciszenie komputera. Nawet w trybie EZ bez problemu można regulować działanie wszystkich wentylatorów i przełączać ich tryby pracy (DC lub PWM – w zależności od tego, jaki wentylator jest zasilany z danego złącza). Regulacja wentylatora polega, oczywiście, na dostosowaniu jego krzywej do upodobań, a opcje regulacji są bardzo czytelne.

W trybie zaawansowanym jest wszystko, co już poznaliśmy, ale podane w nieco czytelniejszej formie i na ładnym, ciemnym tle, które do tej pory producent stosował tylko w płytach z serii Sabertooth. Można tutaj, rzecz jasna, utworzyć stronę „ulubionych”, sterować wentylatorami, a nawet zapisywać krótkie notatki. Cały czas po prawej stronie okna wyświetlane są kluczowe parametry komputera.

Podsumowując, UEFI zmieniło się dość znacznie i są to zmiany w dobrym kierunku. A kiedy dobre staje się lepsze, oznacza to, że do ideału jest już blisko. Warto obejrzeć galerię i przekonać się samemu dlaczego.

GALERIA UEFI

UEFI zapewnia następujące możliwości podkręcania:

 

Możliwości podkręcania

Osiągnęliśmy maksimum możliwości testowego procesora Core i5 4670K, czyli 4,5 GHz przy napięciu zasilającym na poziomie 1,25 V, określonym w UEFI. W tym ustawieniu procesor działał stabilnie w programie Linx 0.6.4 AVX. Nie było problemów z kompatybilnością z naszymi testowymi modułami pamięci. Komplet 2 × 4 GB G.Skill Ripjaws X DDR3-2133 (9-11-10-28, 1,65 V) działał poprawnie w ustawieniach nominalnych (dzielnik 2133) z parametrem Command Rate na poziomie 1T.

Radiatory zamontowane na tranzystorach zasilających procesor były ledwie ciepłe, co świadczy o tym, że zapewniają duży zapas.

Układ audio

Układ audio to następne, na co warto zwrócić uwagę. Oczywiście, sama plakietka „Crystal Sound 2” pewnie nie zrobiłaby na nas wrażenia, gdyby nie to, że osiąga on wyniki nieco lepsze niż czołowe układy spośród tych, które zastosowano w płytach głównych testowanych przez nas w zeszłym i tym roku.

Crystal Sound 2 to połączenie bardzo dobrego kodeka ze wzmacniaczem operacyjnym TI RC4580 (o świetnych parametrach). Spory nacisk położono także na sam projekt laminatu (izolowanie od reszty obwodów, obwody wewnętrzne dla prawego i lewego kanału na oddzielnych warstwach) oraz jakość komponentów (japońskie kondensatory marki Nichicon, jak w niektórych płytach Gigabyte'a z serii Sniper). Rezultat?

Syntetyczne testy dźwięku przeprowadzamy w programie RMAA 6.2.5, podłączając wyjście głośników z płyty głównej do wejścia liniowego karty dźwiękowej Asus Xonar HDAV 1.3 Deluxe.

Zastosowany kodek to Realtek ALC1150:

Jak widać, wyniki są rewelacyjne. To teoretycznie najlepiej brzmiąca płyta główna spośród tych, które dotąd testowaliśmy.

Dane techniczne

Podsumowanie

Asus Z97 Deluxe to pierwszy testowany przez nas przedstawiciel nadchodzącej linii płyt z układami logiki serii 9. Ten test niejako zapowiada, co przyniesie nowa generacja chipsetów Intela. Mimo że układ logiki na pewno rewolucji na rynku nie zrobi, pozwoli producentom płyt głównych zaproponować jeszcze lepszy sprzęt. Asus znacznie usprawnił – przynajmniej w tej płycie – to, co wprowadzono rok temu. Oprócz złącza M.2, które w konstrukcji opartej na układzie Z97 jest w zasadzie obowiązkowe, zastosował porty SATA Express. Całkiem niezłe UEFI zastąpił znacznie lepszym, szczególnie z punktu widzenia osób mniej obeznanych ze sprzętem komputerowym. Bardzo przyłożył się do układu audio zintegrowanego na laminacie – i efekty widać. Ponadto wygląd płyty, w końcu należącej do serii Deluxe, znacznie się poprawił.