artykuły

Chłodzenie wodne kontra chłodzenie powietrzne – test

LC vs AC, czyli woda a powietrze

125
24 grudnia 2013, 19:49 Łukasz Marek

Jakiś czas temu przetestowaliśmy dla Was wybrane radiatory do konwencjonalnego chłodzenia komputera, czyli powietrznego. W teście znalazło się kilka czołowych rozwiązań za kilkaset złotych, jak i najczęściej wybierane konstrukcje ze średniego segmentu. Dzisiaj wszystkim wówczas ocenionym konstrukcjom przyjdzie zmierzyć się z pecetem zbudowanym przez nas z pomocą kilku dużych graczy tego rynku. Prawdziwym rodzynkiem będzie jednak stworzony od podstaw układ chłodzenia cieczą, który pozwoli nam przeprowadzić porównanie pt. „chłodzenie wodne kontra chłodzenie powietrzne”.

Spis treści

  1. Sposoby chłodzenia PC
  2. Deliberacje o temperaturze i głośności
  3. Kompletowanie sprzętu PC
  4.     Asus Rampage IV Extreme
  5.     Galeria
  6.     Intel Core i7-3970X
  7.     Galeria
  8.     Palit GeForce GTX 780 SuperJetStream
  9.     Galeria
  10.     Corsair AX750
  11.     Corsair Performance Pro 256 GB
  12.     Corsair Dominator GT 4 × 4 GB 2133 C9
  13.     Cooler Master HAF XB
  14. Kompletowanie układu chłodzenia cieczą
  15.     Bloki wodne
  16.     Pompka i rezerwuar
  17.     Chłodnice
  18.     Złączki, węże i płyn
  19.     Kontroler oraz wentylatory
  20.     Akcesoria
  21. Budujemy komputer – część 1.
  22. Budujemy komputer – część 2.
  23. Budujemy komputer – część 3.
  24. Budujemy komputer – część 4.
  25. Budujemy komputer – część 5.
  26. Metodyka testów, czyli temperatura, głośność i ustawienia
  27. Układy chłodzenia powietrzem i mini-LC użyte do testów
  28.     Phanteks PH-TC14PE
  29.     Corsair H100i
  30.     NZXT Kraken X60
  31.     Prolimatech MK-26
  32. Chłodzenie wodne kontra chłodzenie powietrzne – procesor Core i7-3970X @ 1,2 GHz
  33. Chłodzenie wodne kontra chłodzenie powietrzne – procesor Core i7-3970X @ 3,7 GHz
  34. Chłodzenie wodne kontra chłodzenie powietrzne – procesor Core i7-3970X @ 4,5 GHz
  35. Chłodzenie wodne kontra chłodzenie powietrzne – procesor Core i7-3970X @ 4,7 GHz
  36. Chłodzenie wodne kontra chłodzenie powietrzne – procesor Core i7-3970X @ 5,0 GHz
  37. Chłodzenie wodne kontra chłodzenie powietrzne – karta graficzna Palit GTX 780 SuperJetStream
  38. Chłodzenie wodne kontra chłodzenie powietrzne – płyta główna Asus Rampage IV Extreme [bez podkręcania]
  39. Chłodzenie wodne kontra chłodzenie powietrzne – płyta główna Asus Rampage IV Extreme [po podkręceniu procesora do 4,5 GHz]
  40. PCLiquid by PCLab – końcowa galeria
  41. Podsumowanie – woda kontra powietrze

Sposoby chłodzenia PC

AC, czyli chłodzenie powietrzne

Komputery chłodzimy w ten czy inny sposób od wielu lat. Oczywiście, najpopularniejszym sposobem jest aluminiowy lub miedziany radiator owiewany przez jeden lub więcej wentylatorów. Ciepło w przypadku takiego rozwiązania musi zostać przemieszczone rurkami cieplnymi od podstawy aż do żeberek, które oddają je do otoczenia. Właśnie w tym momencie potrzebny jest wspomniany wentylator, który przepychając chłodniejsze powietrze pomiędzy żeberkami radiatora, pozwala odebrać z nich ciepło. Pozostaje zadbać o odpowiednią wentylację obudowy, bo wbrew przekonaniom co poniektórych konwekcja nie załatwi wszystkiego. (Idealny sposób to wentylator zasysający chłodne powietrze z przodu i drugi, wypychający cieplejsze powietrze przez tylną i/lub górną ściankę). W przeciwnym razie środek obudowy szybko się nagrzeje, co wpłynie negatywnie na temperaturę wszystkich podzespołów. Jaka jest efektywność chłodzenia powietrznego? W pewnym sensie ograniczona wymiarami oraz dochodzącą już do monstrualnych wartości wagą. Bo któż z nas nie widział na własne oczy płyty głównej wygiętej od 2-kilogramowego układu chłodzenia?

Mini-LC, czyli niewielki układ chłodzenia cieczą

Nie trzeba było dużo czasu, aby ktoś skojarzył fakty: woda lepiej odbiera oraz oddaje energię cieplną. I tak powstała koncepcja chłodzenia cieczą. Skoro przy tym jesteśmy: prawdopodobnie każdy nasz Czytelnik kojarzy zestawy, które nazywamy kompaktowymi zestawami chłodzenia wodnego. Choćby stosunkowo nowa konstrukcja – Corsair H110. Jest to klasyczny przykład minimalistycznego podejścia do chłodzenia cieczą: są tu tylko najpotrzebniejsze elementy: pompka (zintegrowana z blokiem) wymuszająca ruch cieczy, chłodnica i łączące wszystko węże, a w nich płyn chłodniczy, który odbiera ciepło z procesora, a następnie przepływa przez chłodnicę, gdzie ciepło odbiera gęsta siatka żeberek. Niestety, tu również nie obędzie się bez wentylatorów, które owiewają chłodnicę i tym samym powodują spadek temperatury cieczy w układzie.

Na rynku pojawiło się do tej pory kilkadziesiąt różnych układów chłodzenia tego typu, większych, mniejszych, bardziej i mniej zaawansowanych, ale wszystkie mają cechy wspólne: zazwyczaj są wydajniejsze, ale i dużo głośniejsze od rywali z obozu powietrznego. Wydajniejsze, bo ciecz odbiera ciepło z podzespołu efektywniej, a duża powierzchnia chłodnicy pozwala efektywniej niż radiator oddać je do otoczenia. Większa głośność wynika natomiast z tego, że wentylatory na chłodnicy i/lub obudowie to niejedyne ruchome elementy. Jest jeszcze pompka, a mówiąc wprost, te używane w kompaktowych zestawach chłodzenia cieczą są kiepskiej jakości i praktycznie nie zapewniają możliwości regulacji (a jeśli już, to w ograniczonym zakresie). Niezaprzeczalnym plusem jest za to możliwość takiego zamontowania zestawu mini-LC w obudowie, aby ciepłe powietrze z chłodnicy od razu opuszczało wnętrze peceta. Do niedawna układem mini-LC można było chłodzić wyłącznie procesory, ale od niedawna można taki minizestaw doprowadzić również do rdzenia karty graficznej, a to za sprawą produktu o nazwie Kraken G10, stworzonego przez NZXT.

LC, czyli chłodzenie cieczą

Panaceum to zbudowany od zera zestaw chłodzenia cieczą. Kiedy sami dobieramy każdy, nawet najmniejszy komponent, możemy od samego początku decydować o tym, jak wydajny oraz głośny będzie zestaw. Sam sposób chłodzenia jest taki sam jak w przypadku zestawów mini-LC. Przez układ przepływa ciecz odbierająca ciepło z poszczególnych podzespołów, ale – co najważniejsze – sami decydujemy, co chcemy chłodzić. O ile zestawy mini-LC ograniczają się do chłodzenia procesora, o tyle ktoś, kto buduje zestaw wodny samodzielnie, jest ograniczony jedynie dostępnością bloków odbierających ciepło. Standardem jest chłodzenie procesora, karty graficznej, a także newralgicznych elementów płyty głównej, takich jak sekcja zasilania i chipset, choć przy odrobinie zaparcia da się chłodzić w ten sposób nawet takie elementy, jak: pamięć operacyjna, dyski twarde, a nawet zasilacz (!). Ostateczny rezultat zależy więc wyłącznie od użytkownika, jego umiejętności manualnych (ktoś, kto ma dwie lewe ręce, nie powinien nawet otwierać obudowy komputera, a co dopiero budować taki układ ;)) oraz... finansów. Nie będziemy bowiem ukrywać, że choć pełnoprawne zestawy tego typu osiągają wydajność i głośność niedostępne tradycyjnym rozwiązaniom opartym na powietrzu, to wszystko to kosztuje. Bez niemal tysiąca złotych nawet nie ma co startować w tej kategorii (chyba że komuś będzie się chciało długo polować na okazje w witrynach aukcyjnych). 

LC kontra AC, czyli woda kontra powietrze

W związku z tym, że wśród użytkowników komputerów stacjonarnych nie brakuje gorących dyskusji na temat chłodzenia wodnego, postanowiliśmy podać rozwiązanie problemu na tacy, a mianowicie odpowiedzieć na pytanie o to, co daje samodzielny montaż takiego układu i czy to się opłaca. Z całą pewnością nikt nigdy nie zrobił porównania, jakie my postanowiliśmy przeprowadzić. Otóż porównaliśmy – z użyciem tego samego sprzętu działającego w takich samych ustawianiach i warunkach – kilka układów chłodzenia powietrznego, kilka zestawów mini-LC oraz zestaw chłodzenia wodnego zbudowany od zera. Jaką temperaturę można osiągnąć? Przy jakiej głośności? I ile to będzie kosztować?

Tak duże i czasochłonne przedsięwzięcie wymagało wsparcia producentów sprzętu. Warto dodać: nieprzypadkowych, bo chodzi o kilku największych graczy na rynku. Nasz projekt PCLiquid wsparło siedmiu producentów oraz jeden z największych sklepów ze sprzętem komputerowym w Europie. Kto konkretnie? Asus, Caseking, Cooler Master, Corsair, EK Waterblocks, Enermax, Intel oraz Palit. W tym miejscu chcemy serdecznie podziękować za pomoc i przede wszystkim cierpliwość, bo z wielu powodów, m.in. za sprawą Wielkiej Przeszkody, cały projekt, w tym niniejszy artykuł porównawczy, rodził się znacznie dłużej, niż zakładały początkowe prognozy. Jeszcze raz dziękujemy!

Strona:
  1. Sposoby chłodzenia PC
  2. Deliberacje o temperaturze i głośności
  3. Kompletowanie sprzętu PC
  4.     Asus Rampage IV Extreme
  5.     Galeria
  6.     Intel Core i7-3970X
  7.     Galeria
  8.     Palit GeForce GTX 780 SuperJetStream
  9.     Galeria
  10.     Corsair AX750
  11.     Corsair Performance Pro 256 GB
  12.     Corsair Dominator GT 4 × 4 GB 2133 C9
  13.     Cooler Master HAF XB
  14. Kompletowanie układu chłodzenia cieczą
  15.     Bloki wodne
  16.     Pompka i rezerwuar
  17.     Chłodnice
  18.     Złączki, węże i płyn
  19.     Kontroler oraz wentylatory
  20.     Akcesoria
  21. Budujemy komputer – część 1.
  22. Budujemy komputer – część 2.
  23. Budujemy komputer – część 3.
  24. Budujemy komputer – część 4.
  25. Budujemy komputer – część 5.
  26. Metodyka testów, czyli temperatura, głośność i ustawienia
  27. Układy chłodzenia powietrzem i mini-LC użyte do testów
  28.     Phanteks PH-TC14PE
  29.     Corsair H100i
  30.     NZXT Kraken X60
  31.     Prolimatech MK-26
  32. Chłodzenie wodne kontra chłodzenie powietrzne – procesor Core i7-3970X @ 1,2 GHz
  33. Chłodzenie wodne kontra chłodzenie powietrzne – procesor Core i7-3970X @ 3,7 GHz
  34. Chłodzenie wodne kontra chłodzenie powietrzne – procesor Core i7-3970X @ 4,5 GHz
  35. Chłodzenie wodne kontra chłodzenie powietrzne – procesor Core i7-3970X @ 4,7 GHz
  36. Chłodzenie wodne kontra chłodzenie powietrzne – procesor Core i7-3970X @ 5,0 GHz
  37. Chłodzenie wodne kontra chłodzenie powietrzne – karta graficzna Palit GTX 780 SuperJetStream
  38. Chłodzenie wodne kontra chłodzenie powietrzne – płyta główna Asus Rampage IV Extreme [bez podkręcania]
  39. Chłodzenie wodne kontra chłodzenie powietrzne – płyta główna Asus Rampage IV Extreme [po podkręceniu procesora do 4,5 GHz]
  40. PCLiquid by PCLab – końcowa galeria
  41. Podsumowanie – woda kontra powietrze
TeariusZobacz profil
Poziom ostrzeżenia: 0%
Tearius2013.12.24, 20:00
15#1
Świetny art się zapowiada do czytania, miły prezent na święta :)
ObsesionZobacz profil
Poziom ostrzeżenia: 0%
Obsesion2013.12.24, 20:01
12#2
Gigant :) Czuję że będzie to nie tylko moje kompedium wiedzy na temat LC
_QuaTTrO_Zobacz profil
Poziom ostrzeżenia: 0%
_QuaTTrO_2013.12.24, 20:02
12#3
Obszerny artykuł biorę się do czytania :D. Wesołych świat btw.
Dominix1910Zobacz profil
Poziom ostrzeżenia: 0%
Dominix19102013.12.24, 20:10
ciekawy artykul, fajnie jakbyscie kiedys zrobili do tego porownanie gotowych zestawow LC, np te EKWB itp
CortexM3Zobacz profil
Poziom ostrzeżenia: 0%
CortexM32013.12.24, 20:30
24#5
A teraz droga redakcjo po testujcie ten układ chłodzenia, przez kilka miesięcy, i tak w Czerwcu, powiedzcie, ile syfu jest w rurkach, w jakim są stanie, czy nie są twarde, ile razy dolewaliście płyn itd. No i jak wygląda jego sprawność po pół roku użytkowania. Nowe wszystko ładnie działa i wygląda.
Jak zrobicie taki długodystansowy test, to macie od mnie 6 gwiazdek, za jakość testu, i dobrze schłodzone 0,7 ;).
*Konto usunięte*2013.12.24, 20:49
WoW! Na święta sacun.
Fajnie to ująłeś, że produkt powinien działać X lat 24/7 w max temperaturze, ale w praktyce moim zdaniem tak nie jest... Producent zakłada pod typowego użytkownika, a gdy coś się skonoci to czasem o zgrozo zwala, że uszkodzenie mechaniczne. Odziwo najbardziej awaryjne z mojego doświadczenia są laptopy czy karty graficzne potwory...

Mały szczegół. Procesory AMD mają max temperaturę 70 stopni, nie wiem czy miałeś na myśli temperaturę z czujników czy faktyczną temperaturę.... ale 70-80 stopni CPU AMD mieć nie powinien :) To taki wyjątek od reguły jaką jest to co napisałeś, ale jak wiemy mamy tu sporo fanów marki

Niestety zapomnieliście w minusach o hałasie układu wodnego w IDLE. Art jednak jest tak genialny, że łebski użytkownik sam wyciągnie wnioski odpowiednie za i przeciw z artu. Jednak ta kwestia jest dla mnie bardzo ważna, żeby nie powiedzieć najważeniejsza. Choć i tu są tricki...
... to jednak hałas w 'stressie' sprawia, że szala nie przechyla się w stronę wodnego (dla mnie), ale typowy użytkownik dłużej ma kompa w IDLE.

Fajnie by było dać jeszcze Haswell-a, czy IB, bo to kapryśniejsze procesory niż zdaję się FX/SB-E/IB-E... W przypadku Haswell-a/IB, schładzacz może być zimny, bo problemem jest szybkość odprowadzania ciepła. Sądzę, że tu chłodzenie wodne o wiele, wiele więcej by dało niż powietrze vs IB-E/SB-E

Corsair AX750 chyba mało ma alternatyw... Z drugiej strony ponoć mogą piszczeć, ale alternatyw praktycznie nie ma... To jednak miło, że ktoś takie połączenie zrobił. Rewelacyjny zestaw, rewelacyjne wykonanie... nie stać mnie na coś takiego, ale aż chce się mieć, bo widać warto. Chłodzenie wodne to wydatek na lata teoretycznie.
HΛЯPΛGŌNZobacz profil
Poziom ostrzeżenia: 0%
HΛЯPΛGŌN2013.12.24, 20:59
4k za WC to kompletnie astronomiczna kwota i zabawa wyłącznie dla osób, które stawiają wszystko na top hi-end w sprzęcie. Nawet jakby zejść o połowę z ceną, to wciąż trudny temat dla zdecydowanej większości PClabowiczów. No okey, ale może da sie zrobić dzięki temu super cichy mini komputerek? I to jest zonk - bo w te na prawdę mini PC na ITX, nie sposób zmieścić systemu chłodzenia cieszą. Takze zabawa fajna, jak ktoś lubi wydawać dużo kasy na kompa i mieć ciekawy efekt za oknem obudowy.
*Konto usunięte*2013.12.24, 21:04
@up
Ale wiesz jak źle się pracuje na stacji roboczej aka HP z dwoma Xeonami z jakimiś huraganami 4k w środeczku, gdzie przy byle stresie chodzi to głośno... gdy kurzu się nazbiera, a wentylator swoje ma to dopiero nie da się wytrzymać...
Co ja bym dał, za coś takiego...

Pomijam fakt, że bezsensowny wydatek takiej stacji roboczej, która używa programu 1 wątkowego. To jednak się nazywa stacja robocza, a tamto nie.
hmm..ok..Zobacz profil
Poziom ostrzeżenia: 0%
hmm..ok..2013.12.24, 21:23
Teraz pora na test, układu ze sprężarką(kompresorem) chłodziwa, takiego jak stosuje się w lodówkach.
reddyZobacz profil
Poziom ostrzeżenia: 0%
reddy2013.12.24, 21:51
-2#10
dla takich artów, warto żyć
i macho wymięka, heh
:)
Funkcja komentowania została wyłączona. Do dyskusji zapraszamy na forum.
1