artykuły

Test płyt głównych LGA1150 opartych na chipsecie Intel Z87. Jaka płyta główna do procesora Haswell (Core i5-4670K, Core i7-4770K)?

LGA1150 – nowe atakuje

547
31 marca 2014, 08:08 Krzysztof Opacki

ASRock Fatal1ty Z87 Professional – test

Kliknij, żeby powiększyć

Seria płyt Fatal1ty ASRocka jest przeznaczona dla użytkowników z zamiłowaniem do gier komputerowych. Trzeba przyznać, że logo najlepszego kiedyś zawodowego gracza jest dziś bardzo rozpoznawalnym znakiem; firmy produkujące sprzęt komputerowy oraz urządzenia peryferyjne bardzo chętnie z wizerunku pana Johnathana korzystają. Widać to już nawet na pudełku.

Ale czy kogoś to dziwi? Lista jego sukcesów w historii e-sportu jest pokaźna, więc co lepiej niż jego logo i osoba lepiej wypromuje produkt kierowany do miłośników gier? Płyta ASRock Fatal1ty Z87 Professional ma dołączonych kilka przydatnych dla prawdziwych graczy dodatków. I chodzi tutaj także o graczy niedzielnych, a nie tylko tych, którzy swoją rozrywkę traktują jako rodzaj sportu. Wśród ciekawych dodatków programowych i sprzętowych znalazły się:

  • voucher na 3-miesięczną subskrypcję w serwisie XSplit, pozwalającą na pokazywanie swojej gry w internecie na żywo;
  • funkcja KeyMaster, umożliwiająca posiadaczom zwykłych myszek (bez regulacji rozdzielczości) precyzyjniejsze celowanie z ukrycia, a także tworzenie makr, na przykład takich jak specjalne rodzaje skoków w grach wieloosobowych (trzeba mieć jednak świadomość, że takie manewry mogą nie być dozwolone we wszystkich grach wieloosobowych – i można za to zostać wykluczonym z serwera);

  • dołączone narzędzie umożliwiające zwiększenie częstotliwości odświeżania myszki nawet do 1000 Hz (oczywiście, nie każda myszka to wytrzyma; musi być przewodowa i nie może być podłączona przez koncentrator; warunkiem działania jest podłączenie sprzętu do wskazanego portu USB);
  • procesor dźwięku Creative SoundCore 3D, współpracujący ze wzmacniaczem słuchawkowym znoszącym obciążenie słuchawkami o impedancji nawet 600 Ω; oprócz dźwięku 3D i standardu EAX Advanced HD 5 układ ten obsługuje dodatkowe funkcje odszumiające dźwięk podczas rozmów przez słuchawki w trakcie gry;
  • wejście HDMI, umożliwiające grę na konsoli i innych urządzeniach (np. tabletach) przy wykorzystaniu monitora komputera bez przełączania kabli. Sygnał można programowo przełączać w systemie Windows, po wciśnięciu odpowiedniego skrótu klawiszowego (domyślnie Alt + C), a wejście działa także przy wyłączonym komputerze. Niestety, aby z tej funkcji skorzystać, trzeba użyć zintegrowanego w procesorze Intela układu graficznego, czego posiadacz płyty o takim przeznaczeniu raczej nie zrobi. Uprzedzając pytania: obrazu nie da się przechwytywać do pliku.
  • HomeCloud, co oznacza zdalne kontrolowanie komputera za pomocą tabletu lub smartfona przy użyciu narzędzia Splashtop 2 (z jego komponentów korzysta również Asus), także w przypadku, gdy komputer jest uśpiony. Można go wtedy obudzić, korzystając ze strony Meshcentral.com, a potem znów uśpić. Nasze obawy budzi jednak bezpieczeństwo tego rozwiązania, bo Meshcentral to obecnie projekt „alpha”. Wybudzanie i usypianie zdalne w przypadku kart sieciowych Intela wymaga systemu Windows 8 (w wersji 32- lub 64-bitowej), co raczej nie każdemu się spodoba. System ten jest mało popularny, szczególnie w przypadku komputerów stacjonarnych. Rola firmy ASRock w tym wszystkim jest raczej tylko informacyjna: wskazuje ona użytkownikom, w jaki sposób skonfigurować całość – za pomocą prostego filmiku, jednak dostawcy tych rozwiązań są zupełnie zewnętrzni.

Procesor jest zasilany przez 12-fazowy układ, pokryty naprawdę sporym i masywnym radiatorem. Aby optymalnie rozpraszał ciepło, obie jego części są połączone rurką cieplną. Dla procesorów Haswell taki układ jest aż nadto wystarczający i zapewnia im stabilne napięcie zasilające w każdych warunkach, także po mocnym podkręceniu. Producent twierdzi, że pomalowane na złoty kolor kondensatory to japońskie komponenty pierwszego sortu (korzystają z nich także tańsze konstrukcje).

Gniazda pamięci umieszczono na odpowiedniej wysokości: są znacznie wyżej, niż znajdzie się laminat prawdopodobnie długiej karty graficznej. Dołożenie pamięci lub zmiana jej konfiguracji będzie także ułatwiona za sprawą jednostronnego tylko zatrzasku; po drugiej wystarczy jedynie wcisnąć moduł w slot. Można za to mieć pewne wątpliwości, czy wtyk EPS trafił w najlepsze miejsce, bo dostęp do niego w przypadku rozbudowanego schładzacza wieżowego może być problematyczny, tym bardziej że nieco obok znalazły się dość wysokie radiatory sekcji zasilania procesora. Header do podłączenia portów USB 3.0 na przednim panelu obudowy jest zlokalizowany znacznie nad slotem karty graficznej – i raczej nie będzie problemu z właściwym włożeniem tej pary dość grubych wiązek przewodów.

Portów Serial-ATA jest aż 10, więc całkiem sporo. Wszystkie są położone przy krawędzi laminatu i ustawione prostopadle do niego w wieżyczkach po dwa. W przypadku użycia karty graficznej o rozbudowanym układzie chłodzenia może być zatem ciasno, ale zawsze można skorzystać z portów nieco poniżej.

Logo Fatal1ty trafiło nawet na przyciski do włączania oraz resetowania płyty.

Na zdjęciu widać także podwójną kość UEFI. Na wypadek uszkodzenia zawartości jednej z kości umieszczono na laminacie zworkę przełączającą, którą w takiej sytuacji należy przestawić, by uruchomić komputer. Nie jest to, niestety, rozwiązanie automatyczne, ale samo wbudowanie dwóch kości UEFI zasługuje na pochwałę. Nie zabrakło też wyświetlacza kodów POST.

Co ciekawe, płyta została przystosowana do obsługi karty Wi-Fi, której... nie ma w komplecie. Jest natomiast slot mPCIe, znany z laptopów, i wyprowadzenia dla anten w płytce osłony panelu wejścia-wyjścia. Jeśli ktoś zapragnie zatem użyć karty Wi-Fi, może kupić na Allegro jakąś przeznaczoną do laptopa („half-size”) oraz anteny i zainstalować ją w środku komputera. Choć trochę szkoda, że w tej cenie nie została ona dołączona standardowo.

Laminat zapewnia także dwa porty PCI dla starszych urządzeń, takich jak karty dźwiękowe. Pomiędzy dwoma górnymi PCI-E ×16 jest odstęp dwóch slotów, czyli w przypadku konfiguracji multi-GPU jest to optymalne rozwiązanie dla kart z układem chłodzenia o takiej szerokości. W przypadku układu trzyslotowego górna karta będzie pracowała w wyraźnie gorszych warunkach termicznych, co będzie wymagało dodatkowego nawiewu z bocznego panelu obudowy.

Tylny panel wejścia-wyjścia jest dość bogaty w złącza. Portów USB jest w sumie osiem, w tym cztery USB 3.0. Mouse port, czyli ten dostosowany do tuningu myszki, jest oczywiście w wersji 2.0. Mylić mogą dwa HDMI, ale to pionowe działa tylko w konfiguracji wejścia. Zintegrowano też DisplayPort. Zabrakło złączy obrazu starszego typu, czyli DVI oraz VGA, ale to typowe w przypadku płyt z wyższych segmentów. Tu raczej nikt nie będzie stosował monitorów CRT, o ile w ogóle jakikolwiek ekran zostanie podłączony pod płytę główną zamiast do zewnętrznej karty grafiki. Ponadto jest optyczne wyjście S/PDIF, dwa porty LAN oraz przycisk resetowania zawartości CMOS-u.

Radiator to masywny aluminiowy blok, praktycznie bez żeberek. Ze względu na rozmiary ma jednak pojemność cieplną odpowiednio dużą, by utrzymywać układ Z87 w rozsądnej temperaturze. No i to idealne miejsce, żeby umieścić bardzo ładne, wypukłe logo Fatal1ty. I można odnieść wrażenie, że w tym wszystkim zanika ASRock, którego logo nie znajduje się na żadnym z radiatorów, a jedynie zostało nadrukowane na laminacie. Czyżby logo Fatal1ty było bardziej prestiżowe? Wiele wskazuje, że tak właśnie jest.

UEFI jest bardzo podobne jak w poprzedniej serii Fatal1ty, opartej na układzie Z77. Pasek kategorii jest – standardowo dla ASRocka – na górze, w tle zaś widzimy czerwone logo Fatal1ty. A zatem, nawet będąc w UEFI, mamy świadomość, że płyta została zaprojektowana pod kątem potrzeb graczy (co ciekawe, taki sam czerwony kolor MSI zastosowało w serii Gaming). Mniej zaawansowani użytkownicy mogą mieć nieco problemów z konfiguracją, bo jednak całość nie wygląda zbyt logicznie i naprawdę zaawansowane funkcje podkręcania domyślnie są odkryte. Jednak jest sporo ułatwień na innej płaszczyźnie: można aktualizować BIOS prosto z internetu (płyta sama się łączy z serwerami, pobiera jego najnowszą wersję i aktualizuje). Można też skopiować z sieci na pendrive'a najnowsze sterowniki RAID (niezbędne przy instalacji Windows); jest także możliwość pobrania sterowników do płyty w najnowszych wersjach, co może być istotne dla posiadaczy komputerów niewyposażonych w napęd optyczny. Jest również opcja bezpośredniego kontaktu z pomocą techniczną, w celu zgłoszenia problemu lub błędu. UEFI należy więc uznać za bogate i kompletne – choć przeznaczone raczej dla bardziej zaawansowanych użytkowników. Ale gracze, czyli grupa docelowa tego produktu, zwykle mają zadowalający poziom wiedzy na temat sprzętu.

GALERIA UEFI

UEFI zapewnia następujące możliwości podkręcania:

Możliwości podkręcania w BIOS-ieASRock Fatal1ty Z87 Professional
Zegar bazowy 90-300 MHz
Napięcie procesora 0,8-2 V
Napięcie VCCSA +/- 0,999 V
Napięcie pierścienia +/- 0,999 V
Napięcie dla pamięci 1,165-1,8 V

Możliwości podkręcania

Korzystając ze swojego testowego procesora Core i5 4670K, osiągnęliśmy maksimum jego możliwości, czyli 4,5 GHz przy napięciu zasilającym procesor na poziomie 1,25 V ręcznie ustawionym na poziomie UEFI. W tym ustawieniu procesor działał stabilnie w programie Linx 0.6.4 AVX. Komplet pamięci 2 × 4 GB G.Skill Ripjaws X DDR3-2133 (9-11-10-28, 1,65 V) działał stabilnie w ustawieniach nominalnych (dzielnik 2133) z parametrem Command Rate w wysokości 1T – lecz dopiero po przestawieniu parametru TRFC z wartości 128 (tak dobierał to opóźnienie ASRock) do 171 (tak dobierały go inne płyty). Zatem jest to lekkie niedociągnięcie ze strony producenta, ale w przypadku problemów z konfiguracją pamięci zawsze można po prostu załadować profil XMP. W ustawieniach z profilu XMP wszystko działało bez problemu od razu.

Syntetyczne testy dźwięku przeprowadzamy w programie RMAA 6.2.3, podłączając wyjście głośników z płyty głównej do wejścia liniowego karty dźwiękowej Asus Xonar HDAV 1.3 Deluxe.

Zastosowany układ to Creative SoundCore 3D (właściwe oznaczenie: CA0132-4AN HF) ze wzmacniaczem Texas Instruments TI N5532. Warto zaznaczyć, że cały blok audio jest na laminacie odizolowany od reszty; jest to manewr, który Asus stosuje od dawna – o dość wątpliwej skuteczności.

Wyniki testu audio

Frequency response (from 40 Hz to 15 kHz), dB
+0.16, -0.38
Good
Noise level, dB (A)
-80.3
Good
Dynamic range, dB (A)
80.2
Good
THD, %
0.0061
Very good
THD + Noise, dB (A)
-73.5
Average
IMD + Noise, %
0.105
Average
Stereo crosstalk, dB
-74.2
Good
IMD at 10 kHz, %
0.021
Good
General performance
 
Good

Rezultaty są zadowalające, bardzo sensowne w obrębie tej generacji płyt. Niewykluczone jednak, że można było oczekiwać czegoś więcej.

Dane techniczne

Model ASRock Fatal1ty Z87 Profesional
Format płyty ATX
Podstawka LGA1150
Układ logiki Intel Z87
Rodzaj pamięci operacyjnej 4 sloty DDR3 (maks. 32 GB)
Liczba portów PCI Express 5 (trzy ×16, jeden ×1, jeden mini-PCI Express)
Liczba portów PCI 2
Obsługa Nvidia SLI / AMD CrossFireX Tak/Tak
Liczba złączy SATA 10 SATA 6 Gb/s
Liczba złączy mSATA 0
Liczba kanałów ATA 0
Karta sieciowa przewodowa 2 × Gigabit LAN (Intel)
Układ dźwiękowy Creative SoundCore 3D (7.1)
Liczba portów USB 3.0 (panel I/O) 4
Liczba portów USB 2.0 (panel I/O) 4
FireWire (IEEE 1394) Brak
Panel wejścia-wyjścia 1 PS/2 (klawiatura), 8 USB (cztery w wersji 2.0 i cztery w wersji 3.0), 1 optyczne wyjście S/PDIF, 2 LAN, 6 audio, wyjście i wejście HDMI, DisplayPort
Cena 710 zł

Podsumowanie

ASRock Z87 Fatal1ty Z87 Professional to płyta dla konkretnego odbiorcy: gracza. Świadczą o tym dodatki w rodzaju 3-miesięcznego vouchera Xsplit na opcję przesyłania strumienia wideo ze swojej gry. A chyba nikt nie ma wątpliwości, że gracze nietraktujący wirtualnej rozrywki jako formy sportu raczej nie odczuwają potrzeby pokazywania swoich możliwości na Twitchu czy Justin.TV. Dołączono także wiele ciekawych dodatków programowych, również kierowanych do mniej zapalonych graczy, takich jak makra klawiatury i zwiększanie częstotliwości odświeżania zwykłej myszki. Zaawansowany gracz wie, jak uzyskać takie kombinacje (w konfiguracji gry), i zwykle ma myszkę, która pozwala ustawić częstotliwość odświeżania. Dla okazjonalnego nie jest to aż tak oczywiste. I komuś, kto nie ma myszki dla graczy i klawiatury zdolnej zapewnić dodatkowe makra w wirtualnej zabawie, ułatwienia firmy ASRock z pewnością pomogą.

Odchodząc jednak od tematu gier... ASRock Fatal1ty Z87 Professional to świetnie wykonana płyta, wyposażona w dużo portów Serial-ATA, z dobrym układem audio, na dodatek zapewniającym szereg rozszerzeń dźwięku 3D oraz techniki odszumiające rozmowy przez mikrofon. UEFI płyty nie jest zbyt przejrzyste dla początkujących, ale ma kilka całkiem wygodnych funkcji, takich jak aktualizacja wbudowanego oprogramowania przez internet, pobieranie sterowników z sieci na pendrive'a czy opcja kontaktu z pomocą techniczną.

ASRock, reklamując HomeCloud, pokazuje użytkownikom, w jaki sposób można sterować zdalnie maszyną z Windows 8 za pomocą tabletu, co może być ciekawym doświadczeniem, szczególnie w sieci lokalnej. Bo w końcu Windows 8 powstał głównie dla posiadaczy tabletów i może taki zdalny dostęp z tabletów z Androidem i iOS spowoduje, że wiele osób spojrzy na kafelki z innej strony?

Ciekawą funkcją płyt ASRocka z układem Z87 (nie tylko tej) jest też wejście HDMI, choć jego funkcjonalność jest mocno ograniczona (do zintegrowanego w procesorze GPU) i nie ma opcji przechwytywania obrazu). Być może zostanie to w przyszłości usprawnione.

No i cena produktu jest jakby nieco.... przesadzona? Mamy nieodparte wrażenie, że dopłacamy trochę za dużo za to czerwone logo w kształcie błyskawicy.

ASRock Fatal1ty Z87 Professional
Zalety
  • HomeCloud – ASRock pokazuje użytkownikom, jak w „łatwy” sposób uzyskać możliwość zdalnego zarządzania komputerem z internetu
  • dobry układ audio, zapewniający dodatkowe efekty 3D oraz techniki odszumiające mikrofon (firmy Creative)
  • zadowalające możliwości podkręcania
  • dwie kości UEFI na wypadek awarii (przełącznik na zworce)
  • solidne, duże radiatory na tranzystorach zasilających procesor i mostku
  • wejście HDMI (choć mocno ograniczone funkcjonalnie)
  • funkcjonalne (nawet bardzo), ładne i bezproblemowo współpracujące z myszką dla graczy UEFI...
Wady
  • ...ale dla początkujących użytkowników może być nieco zbyt złożone
  • Skoro już zintegrowano slot mPCIe na laminacie, to karta Wi-Fi w zestawie byłaby wskazana, szczególnie w tej cenie
Do testów dostarczył:ASRock
Cena w dniu publikacji (z VAT):710 zł
8