artykuły

Test płyt głównych LGA1150 opartych na chipsecie Intel Z87. Jaka płyta główna do procesora Haswell (Core i5-4670K, Core i7-4770K)?

LGA1150 – nowe atakuje

547
31 marca 2014, 08:08 Krzysztof Opacki

ASRock Z87 OC FORMULA – test

ASRock Z87 OC FORMULA to czołowy model tej firmy, stworzony specjalnie dla miłośników podkręcania, także (a może nawet w szczególności) tego ekstremalnego, z wykorzystaniem kontenera i ciekłego azotu. W jej UEFI zapisane są profile z prefiksem LN2 w nazwie, a na liście profili RAM w zdecydowanej większości są modele pamięci DDR3-2400 i szybsze, takie jak 2666, 2933, a nawet 3100 (tak, tutaj „entuzjasta” musi wiedzieć, jakie kości zostały zamontowane w użytych modułach). Trudno takie w naszym kraju spotkać i nie ma wątpliwości, że to płyta przeznaczona do bicia rekordów, nie zaś do zamontowania w biurowym komputerze, tym bardziej że cały laminat jest pokryty przeźroczystą substancją, mającą chronić przed wodą pochodzącą z rozmrażającego się z czasem kontenera. Producent na swojej stronie sugeruje, że można ją oblać colą i nic jej się nie stanie. My jednak takiego testu nie odważyliśmy się przeprowadzić w obawie o inne komponenty...

Trzeba przyznać, że ASRock naprawdę się postarał, bo laminat jest aż ośmiowarstwowy. Niedowiarkom firma pozostawiła specjalne okienko obok kodeka dźwięku z numerami warstw. To sporo, jak na płytę główną, a dodatkowo cztery warstwy zawierają podwójną ilość miedzi. Łatwo się domyślić, że producentowi zależało na dobrym odseparowaniu obwodów sygnałowych i zasilających. Czasem podczas bicia kolejnych rekordów to właśnie takie detale decydują o powodzeniu w zawodach czy konkursie, na przykład organizowanym na stronie, której chyba nikomu zainteresowanemu tą płytą nie trzeba przedstawiać: Hwbot.org.

Ciekawym dodatkiem jest ekran OLED. Pojawił się zamiast wyświetlacza kodów POST. Oprócz kodów błędów pokazuje, co konkretny kod oznacza, więc jeśli podczas podkręcania sprzętu pamięć odmówi posłuszeństwa, użytkownik od razu się o tym dowie. Wyświetlacz z przyciskami to prawdziwa gratka dla każdego podkręcacza: w Windows można zmieniać praktycznie każde napięcie oraz każdą częstotliwość (po zainstalowaniu w systemie przeznaczonego do tego narzędzia).

POST

Rapid OC (po zainstalowaniu specjalnego narzędzia)

Także w sekcji zasilania procesora znalazły się komponenty, których próżno szukać w tańszych modelach, takie jak cewki wykonane ze specjalnego stopu o niższej stratności czy tranzystory dwuwarstwowe. Wszystko to oczywiście ma w założeniu zapewnić lepsze wyniki podkręcania i być może.... nieco usprawiedliwić cenę produktu w porównaniu z wersjami „cywilnymi”.

In minus zaskakuje wyposażenie pudełka, niewiele odbiegające od wyposażenia standardowych płyt. Nie ma w nim zbyt wielu użytecznych drobiazgów.

Oprócz przewodów Serial-ATA w zestawie dołączono tylko małą tubkę pasty Gelid GC Extreme oraz moduł z dwoma portami USB 3.0 do zainstalowania w zatoce 3,5-calowej w obudowie. Można czuć się rozczarowanym, że takiej płycie nie towarzyszy nawet uchwyt podtrzymujący karty graficzne w warunkach stołu testowego (został dołączony do prawie dwukrotnie tańszej Gigabyte Z87X-OC). To niby detale, ale zawód pozostaje, tym bardziej że do modelu z serii Extreme9 producent dołączył czytnik kart pamięci SDHC. Mała rzecz, a przydatna na co dzień...

Płyta zachowała jednak najlepszy spośród stosowanych przez ASRocka systemów audio, PuritySound. Jest to połączenie kodeka ALC1150 z przyzwoitej klasy wzmacniaczem operacyjnym TI5532. Dzięki niemu można podłączyć słuchawki o impedancji nawet 600 Ω.

Ponadto płyta zapewnia charakterystyczną dla ASRocka usługę HomeCloud, czyli możliwość zdalnego kontrolowania komputera za pomocą tabletu lub smartfona przy użyciu narzędzia Splashtop 2 (z jego komponentów korzysta także Asus), również wtedy, gdy komputer jest uśpiony. Można go wówczas obudzić, korzystając ze strony Meshcentral.com, a potem znów uśpić. Nasze obawy budzi jednak bezpieczeństwo tego rozwiązania, bo Meshcentral to obecnie projekt „alpha”. Wybudzanie i usypianie zdalne w przypadku kart sieciowych Intela wymaga systemu Windows 8 (w wersji 32- lub 64-bitowej), co raczej nie każdemu się spodoba. System ten jest mało popularny, szczególnie w komputerach stacjonarnych. Rola ASRocka w tym wszystkim jest raczej tylko informacyjna: firma wskazuje, za pomocą prostego filmiku, w jaki sposób skonfigurować całość, jednak dostawcy tych rozwiązań są zupełnie zewnętrzni.

Płyta zapewnia także wejście HDMI, umożliwiające grę na konsoli i innych urządzeniach (np. tabletach) przy wykorzystaniu monitora komputera bez przełączania kabli. Sygnał można programowo przełączać w systemie Windows odpowiednim skrótem klawiszowym (domyślnie jest to Alt + C), a wejście działa także wtedy, gdy komputer jest wyłączony. Niestety, aby z tej funkcji korzystać, trzeba użyć zintegrowanego w procesorze Intela układu graficznego, czego użytkownik płyty o takim przeznaczeniu raczej nie zrobi. Uprzedzając pytania: obrazu nie da się przechwytywać do pliku.

Sekcja zasilająca procesor pracuje w układzie 12-fazowym. Sekcja ta jest wystarczająco wydajna nawet po przyspieszeniu procesora chłodzonego ciekłym azotem. Jak już wspomnieliśmy we wstępie, jest ona zbudowana z nieco innych komponentów niż układy w wersjach do bardziej codziennego użytkowania, choćby z serii Extreme. Radiator na sekcji zasilającej procesor jest także blokiem wodnym i – co ciekawe – ma na sobie wentylator. Nie da się go, niestety, programowo odciąć w UEFI, można za to regulować go w taki sposób, żeby pracował ciszej. Ocięcie go od zasilania może być utrudnione, bo jest podłączony pod radiatorem. W początkowej fazie użytkowania nie wybija się jednak ponad szum nawet dość cichego zestawu komputerowego.

Kliknij, żeby powiększyć

Mimo że raczej nie jest to model przeznaczony do spokojnej pracy w obudowie komputerowej, wypada go ocenić także pod tym kątem. Dwa gniazda EPS są umieszczone na górnej krawędzi laminatu. Oba mają zatrzask skierowany ku górze, co w ciasnych obudowach PC może utrudnić podłączanie lub odłączanie wtyczki. W przypadku prawego (którego nie trzeba używać) dodatkowym utrudnieniem może być wysoki radiator sekcji zasilającej procesor, który bezpośrednio z nią sąsiaduje.

Sloty RAM nie kolidują z długimi kartami graficznymi, choć są dość blisko miejsca, w którym taki laminat się znajdzie. ASRock zastosował jednak sloty z zatrzaskiem jednostronnym, nie grozi więc przypadkowe złamanie dolnego podczas wkładania karty graficznej i zatrzask da się otworzyć bez wyjmowania karty.

Obok slotów pamięci znajdują się przyciski Rapid OC: +, – oraz Menu. Są obsługiwane przez wyświetlacz OLED znajdujący się na dole laminatu, a całość jest dziecinnie prosta w użyciu. Wyprowadzono także punkty pomiarowe napięć dla multimetru (stosowne kabelki dołączono w zestawie), w razie gdyby ktoś nie ufał wskazaniom wbudowanego monitoringu.

Porty Serial-ATA dla dysków twardych są rozlokowane na prawej krawędzi; jest ich 10 w wieżyczkach po 2.

Na dole laminatu zamontowano przyciski do włączania oraz wyłączania sprzętu, a także wspomniany wyświetlacz OLED. Drobiazg, ale przydaje płycie elitarnych rysów. Jest to oczywiście wyświetlacz alfanumeryczny, o dość dużej rozdzielczości: czcionki są wyraźnie okrągłe i bardzo czytelne. Krótko mówiąc, prawie jak Retina Apple'a... Kto wie, może następnym krokiem w płytach tej klasy będzie użycie dodatkowego modułu konsoli do podkręcania z Androidem?

Płyta ma cztery sloty PCI Express ×16 dla kart graficznych, jak na model do bicia szalonych rekordów przystało. Jest to także optymalny układ w komputerach do gier wyposażonych w dwie karty graficzne z układem chłodzenia o szerokości trzech slotów.

W płycie głównej do tego typu podkręcania nie mogło zabraknąć dwóch kości UEFI, aktywowanych mechanicznym przełącznikiem na laminacie. Dzięki temu w razie uszkodzenia zawartości tej podstawowej w wyniku podkręcania lub innych niestandardowych działań komputer da się odratować.

 

Mimo że jest to model zaprojektowany specjalnie do ekstremalnego podkręcania, portów USB na tylnym panelu jest sporo: aż 10, z czego 8 jest w wersji 3.0. Niezbyt bogate jest natomiast wyposażenie dodatkowe: nie ma tu żadnego kontrolera eSATA ani drugiej karty LAN.

Radiator na mostku Z87 nie przypomina radiatora. Bardziej bloczek żelaza, ociosany jednak z pomysłem, bo projekt jest ciekawy. Podczas pracy jest ciepły, ale nie jest to temperatura, która mogłaby zaszkodzić stabilności mostka.

UEFI w żaden sposób nie odbiega od tego, które zastosowano w tańszych modelach tej marki. I może jest to... błąd? Nie zmieniono nawet tła i nie wygląda ono „elitarnie” – nie podkreśla, że jest to produkt z najwyższego segmentu. Oczywiście, opcji jest znacznie więcej (m.in. wspomniane profile LN2 i profile dla wyszukanych kości RAM). Można też ustawiać osobno parametry startowe (z którymi płyta się uruchamia) oraz te, które będą obowiązywały po ekranie POST, tak więc nawet po nadmiernym podkręceniu płyta będzie działać, co najwyżej się zawiesi po tym, jak komputer skończy wyświetlać POST. To bardzo wygodny system, stosowany już wcześniej przez Asusa w modelach z serii ROG.

GALERIA UEFI

UEFI zapewnia następujące możliwości podkręcania:

Możliwości podkręcania w BIOS-ieASRock Z87 OC FORMULA
Zegar bazowy 90-300 MHz
Napięcie procesora 0,8-2 V
Napięcie VCCSA +/-0,999 V
Napięcie pierścienia +/-0,999 V
Napięcie dla pamięci 1,04-2,4 V

Możliwości podkręcania

Pod względem możliwości podkręcania płyta nie odbiegała od pełnego modelu Extreme4 ani od zdecydowanej większości innych konstrukcji w naszym teście. Testowy procesor Core i5 4670K podkręcił się tak samo jak na większości płyt: do 4,5 GHz przy napięciu zasilającym 1,25 V (tyle wybieraliśmy z poziomu UEFI). W tym ustawieniu narzędzie Linx 0.6.4 AVX działało w pełni stabilnie. Komplet pamięci 2 × 4 GB G.Skill Ripjaws X DDR3-2133 (9-11-10-28, 1,65 V) działał stabilnie w ustawieniach nominalnych (dzielnik 2133) z parametrem Command Rate w wysokości 1T .

Podkręcanie „na stole” znacznie ułatwia wspomniany system Rapid OC. Dodatkowo, dzięki temu, że parametry docelowe sprzęt ustawia po ekranie POST, raczej nie będzie trzeba go często uruchamiać w bezpiecznym trybie. W takiej sytuacji uszkodzenie zawartości kości UEFI jest mało prawdopodobne, a w razie czego jest druga.

Syntetyczne testy dźwięku przeprowadzamy w programie RMAA 6.2.3, podłączając wyjście głośników z płyty głównej do wejścia liniowego karty dźwiękowej Asus Xonar HDAV 1.3 Deluxe.

Zastosowany kodek to Realtek ALC1150, współpracujący ze wzmacniaczem Texas Instruments TI N5532. Kodek jest schowany pod osłonką z napisem PuritySound, a blok audio jest na laminacie odseparowany od reszty obwodów. Jest to rozwiązanie, które teoretycznie powinno nieco odszumić dźwięk.

Wyniki testu audio

Frequency response (from 40 Hz to 15 kHz), dB
+0.04, -0.10
Excellent
Noise level, dB (A)
-81.3
Good
Dynamic range, dB (A)
81.1
Good
THD, %
0.0058
Very good
THD + Noise, dB (A)
-72.9
Average
IMD + Noise, %
0.027
Good
Stereo crosstalk, dB
-77.8
Very good
IMD at 10 kHz, %
0.024
Good
General performance  
Good

Mimo że jest to płyta przeznaczona do podkręcania i projektanci takich konstrukcji często nie przywiązują szczególnej wagi do jakości tego układu, wypadł on bardzo dobrze. Nie ma więc przeciwwskazań, żeby korzystać z tego modelu na co dzień w obudowie komputera.

Dane techniczne

Model ASRock Z87 OC FORMULA
Format płyty ATX
Podstawka LGA1150
Układ logiki Intel Z87
Rodzaj pamięci operacyjnej 4 sloty DDR3 (maks. 32 GB)
Liczba portów PCI Express 6 (4 ×16, 2 ×1)
Liczba portów PCI 0
Obsługa Nvidia SLI / AMD CrossFireX Tak/Tak
Liczba złączy SATA 10 SATA 6 Gb/s
Liczba złączy mSATA 0
Liczba kanałów ATA 0
Karta sieciowa przewodowa 1 × Gigabit LAN (Intel)
Układ dźwiękowy Realtek ALC1150
Liczba portów USB 3.0 (panel I/O) 8
Liczba portów USB 2.0 (panel I/O) 2
FireWire (IEEE 1394) Brak
Panel wejścia-wyjścia 1 PS/2 (klawiatura), 10 USB (2 w wersji 2.0 i 8 w wersji 3.0), 1 optyczne wyjście S/PDIF, LAN, 6 audio, wejście i wyjście HDMI
Cena 925 zł

Podsumowanie

ASRock Z87 OC FORMULA to propozycja skierowana głównie do miłośników podkręcania ekstremalnego z użyciem ciekłego azotu. Na każdym kroku widać, że nie jest to sprzęt przeznaczony do zamknięcia w obudowie i współpracy z procesorem chłodzonym standardowym układem Intela. Dla tych, którzy nie bawią się w podkręcanie ekstremalne, będzie to co najwyżej wysokiej klasy płyta. Z pewnością znajdzie ona również takich użytkowników, szczególnie wśród tych, którzy korzystają z tandemu trzyslotowych kart graficznych. (Takie konfiguracje wymagają w zasadzie czterech slotów na płycie głównej, aby zapewnić sobie optymalną wentylację). Dla tych jednak, którzy mają tylko jedną i nie potrzebują dodatków związanych z podkręcaniem, płyta ASRocka pozostanie drogą i nieopłacalną ciekawostką. Cóż, taki chyba los tego gatunku, przeznaczonego dla wybranych, którzy wiedzą, czego chcą. Można by rzec: bez kompromisów w każdym calu. Zainteresowani powinni pamiętać, że istnieje też model z /ac w nazwie, wyposażony w kartę Wi-Fi, który ma być o mniej więcej 100 zł droższy.

ASRock Z87 OC FORMULA
Zalety
  • izolowany laminat (płytę, jak zapewnia producent, można oblać wodą lub colą i nic jej się nie stanie)
  • najwyższej klasy komponenty w układzie zasilania procesora
  • zadowalające możliwości podkręcania w warunkach „cywilnych”
  • bardzo rozbudowane możliwości podkręcania w warunkach ekstremalnych
  • Zintegrowany wyświetlacz OLED w połączeniu z przyciskami do podkręcania to świetna zabawka, uprzyjemniająca podkręcanie w warunkach „stołu testowego”
  • HomeCloud – ASRock pokazuje, jak łatwo zdalnie zarządzać komputerem z internetu
  • dobry układ audio
  • funkcjonalne (nawet bardzo), ładne i bezproblemowo współpracujące z myszką dla graczy UEFI
Wady
  • wyposażenie dodatkowe, jak na tak drogi sprzęt (brak drugiej karty sieciowej, stosunkowo mało dodatków w zestawie)
  • Raczej nie opłaca się kupować tego typu płyty z myślą o zamontowaniu jej w obudowie – to produkt dla miłośników gatunku
Do testów dostarczył:ASRock
Cena w dniu publikacji (z VAT):925 zł
Zobacz bieżące oferty:
Neo24
1874 zł
* cena przybliżona, według aktualnego kursu euro
16