Oprogramowanie
Artykuł
Robert Multan, Poniedziałek, 11 kwietnia 2011, 22:10

X marks the desktop

Czasy, gdy interakcja użytkownika z systemem Linux możliwa była jedynie za pośrednictwem konsoli tekstowej bądź pseudograficznego interfejsu, dawno przeminęły. Obecnie wybór środowisk graficznych i menedżerów okien może przyprawić o zawrót głowy niejednego miłośnika dłubania w systemowych trzewiach i dostosowywania systemu do własnych potrzeb. A w „biurkowym” Linuksie graficzny interfejs użytkownika praktycznie nie istnieje bez X-ów.

X Window System (X11 lub po prostu X) to nazwa oprogramowania i protokołu tworzącego podstawę graficznego interfejsu użytkownika w systemach uniksowych. Jest na nim oparta znakomita większość dzisiejszych środowisk graficznych. X tworzy warstwę abstrakcji sprzętowej i ułatwia programom komunikację z urządzeniami, pośrednicząc w niej i ujednolicając obsługę sprzętu. Ponadto zarządza tworzeniem okien, obsługą urządzeń wejścia oraz wyświetlaniem obrazu na ekranie monitora. Istotną cechą X Window jest architektura klient-serwer, dzięki której wielu użytkowników może korzystać z samodzielnego środowiska graficznego uruchomionego na pojedynczej maszynie, również za pośrednictwem sieci. Przynajmniej w teorii. W praktyce przesyłanie 24-bitowego obrazu o rozdzielczości 640×480 z prędkością 30 kl./s wymaga przepustowości na poziomie około 221 Mb/s (24 * 640 * 480 * 30 = 221 184 000 b/s). Dzisiejsze komputery do przesyłu obrazu o rozdzielczości Full HD wymagałyby już przepustowości rzędu 1,49 Gb/s do każdego z podłączonych klientów.

X nie odpowiada za tworzenie interfejsu użytkownika – to zadanie samodzielnych pakietów oprogramowania, znanych jako menedżery okien, których część dostępna jest w postaci samodzielnej paczki (Fluxbox, awesome), a część – razem z kompletnym środowiskiem graficznym (Kwin z KDE, Metacity z GNOME, Xfwm z Xfce). Środowiska graficzne zwykle są połączone z konkretną biblioteką widżetów, determinującą wygląd interfejsu. Chociaż uruchamianie aplikacji opartych na GTK+ w środowisku opartym na Qt nie jest żadnym problemem, to z czysto estetycznego punktu widzenia dobrze jest wybierać te, których biblioteka interfejsu odpowiada tej z wybranego środowiska.

Istotną cechą wszystkich środowisk graficznych opartych na X Window jest udostępnianie użytkownikowi nie jednego, a wielu (zwykle od dwóch do czterech) wirtualnych pulpitów. Dzięki nim można dużo wygodniej zarządzać otwartymi oknami aplikacji, dowolnie przenosząc okna między nimi.

Osobną kwestią jest jakość przeznaczonych do X11 sterowników kart graficznych. Chociaż ich jakość w ostatnich latach poprawiła się odczuwalnie, to wciąż o pewnych opcjach dostępnych w środowisku Microsoft Windows można zapomnieć. W komputerach przenośnych nie działają obie techniki przełączania układów graficznych – Nvidia Optimus i ATI Switchable Graphics. W obu przypadkach można to robić jedynie z poziomu BIOS-u, więc zmiana wymaga ponownego załadowania systemu.

Kliknij, żeby powiększyć

GNOME dzięki dynamicznemu rozwojowi dystrybucji Ubuntu – w której jest standardową opcją – to obecnie najpopularniejsze środowisko graficzne w systemach linuksowych. Jego wygląd opiera się na bibliotekach GTK+, a zarządzaniem oknami zajmuje się Metacity, bezpośrednio obsługujący trójwymiarowe efekty pulpitu: wyświetlanie poszczególnych pulpitów na ścianach sześcianu, przełączanie okien w 3D, rozmywanie nieaktywnych okien i wiele innych. Jego konfiguracja jest bardzo wygodna dzięki dużej liczbie graficznych narzędzi; dzięki zintegrowanemu menedżerowi tematów zmiana wyglądu nie nastręcza żadnych problemów. GNOME jest częścią wspomnianego już projektu GNU.

Kliknij, żeby powiększyć

KDE jest drugim pod względem popularności środowiskiem graficznym w systemach uniksowych. Od wersji 4.0 jest ono oparte na rozwijanych głównie przez firmę Nokia bibliotekach interfejsu Qt 4. Tworzeniem okien aplikacji zarządza dołączany do środowiska menedżer KWin, pozwalający (od wersji 4.0) na wyświetlanie trójwymiarowych efektów pulpitu. Podobnie jak w przypadku GNOME KDE jest łatwe w konfiguracji dzięki dużej liczbie konfiguratorów i menedżerów.

Kliknij, żeby powiększyć

Xfce to „lekkie” środowisko graficzne zbudowane z wykorzystaniem bibliotek GTK+ (podobnie jak GNOME). Jego twórcy położyli nacisk na minimalizację użycia zasobów systemowych, prędkość działania oraz przejrzystość interfejsu użytkownika. Dzięki modularnej budowie możliwe jest zainstalowanie jedynie najpotrzebniejszych komponentów, co oszczędza miejsce na dysku. Wygląd środowiska, chociaż nie rzuca na kolana, z pewnością nie odrzuca, a dzięki małym wymaganiom co do sprzętu, w tym przestrzeni dyskowej, jest to wybór wprost idealny dla posiadaczy starszych komputerów.

Kliknij, żeby powiększyć

Enlightenment DR17 (lub E17) to nazwa zarówno samodzielnego menedżera okien, jak i niewielkiego środowiska graficznego opartego na bibliotekach ETK, będących częścią EFL (ang. Enlightenment Foundation Libraries). E17 jest najdłużej powstającym środowiskiem dla X Window, ale pomimo grubo ponad siedmiu lat prac wciąż nie doczekało się wersji stabilnej, ani nawet beta.

Ocena artykułu:
Ocen: 27
Zaloguj się, by móc oceniać
Facebook
Ostatnio komentowane