Inne
Artykuł
Wojtek Żuchowski, Sobota, 6 grudnia 2008, 17:58

Kalki, przeróbki angielskich słów, błędne tłumaczenia

Authentification to uwierzytelnianie lub uwierzytelnienie (nie: autentykacja, nie: autentyfikacja). Support for to po prostu obsługa (nie: wsparcie, nie: wsparcie dla).

Słowa software i hardware nie są wcale wygodniejsze w użyciu od słów sprzęt i oprogramowanie, zwłaszcza że trzeba je odmieniać.

Content to treść lub zawartość, czasem materiały (nie: kontent).

Często bezsensowne kalkowanie powoduje niejasności, na przykład angielskie słowo dedicated ma znacznie szersze znaczenie niż polskie dedykowany. Procesor może być przeznaczony dla entuzjastów lub do nich kierowany, podobnie książka o Excelu, w przeciwnym razie nie wiadomo, czy chodzi o docelowego czytelnika czy o dedykację na stronie tytułowej, na przykład Wszystkim, którzy muszą się męczyć z Excelem – poświęcam. Czasem jednak trudno o sensowny zamiennik, na przykład serwer przeznaczony (nie dedykowany) wyłącznie do obsługi rozgrywek Quake'a to właśnie serwer dedykowany. Miało sens także użycie w tytule jednego z ostatnich artykułów na PCLab.pl sformułowania z dedykacją dla overclockerów. W tym kontekście „dedykacją” jest nazwa układu: Black Edition.

Innym przykładem niejasności jest częste tłumaczenie słowa deselect jako odhaczyć, chociaż znaczy to tyle, co postawić ptaszek przy. Niewiele mniejszy problem sprawia słowo odznaczyć, które poza przyznaniem odznaczenia znaczy tyle, co «znacząc, wyodrębnić coś z jakiejś całości». Można na przykład odznaczyć coś w tekście lub odznaczyć teren do przekopania. (Definicja i przykłady z Uniwersalnego słownika języka polskiego PWN).Najlepszym wyborem wydaje się usunąć zaznaczenie, na pewno nie zdeselekcjonować.

Powszechnie nadużywa się, zwłaszcza w tekstach o sprzęcie komputerowym i elektronicznym, słowa przyjazny (ang. friendly, np. user-friendly). Interfejs może być wygodny (w użytkowaniu) lub przystępny (nawet dla laika), przystępne lub (nie) na kieszeń Kowalskiego mogą być też ceny sprzętu (nie: przyjazne kieszeni). Technologia może być nieszkodliwa dla środowiska, lub przynajmniej proekologiczna, chociaż samo środowisko, na przykład w miejscu pracy, może być przyjazne lub nieprzyjazne, więc w tym przypadku aż tak bardzo to nie razi.

Podobnie nadużywane jest słowo filozofia. Wprawdzie Uniwersalny słownik języka polskiego PWN już notuje znaczenie: koncepcja, sposób (np. filozofia gospodarowania), ale wydawnictwa poprawnościowe traktują to jako błąd. Lepiej napisać: konwencja, koncepcja, sposób pracy, sposób działania, idea.

Discrete graphics to karta graficzna, przeciwieństwo układu zintegrowanego na płycie głównej. Słowo discrete w języku angielskim oznacza dyskretny lub nieciągły wyłącznie w rozumieniu matematycznym i fizycznym (matematyka dyskretna, sygnał dyskretny), oznacza też oddzielny, wyraźny. Polskie słowo dyskretny w potocznym rozumieniu to w języku angielskim podobnie wymawiane discreet. Graphics w tym wyrażeniu należałoby przetłumaczyć jako karta graficzna (lub grafiki), a nie grafika. Podobnie integrated graphics to zintegrowany układ graficzny lub jednostka graficzna (lub grafiki).

Fatal error to błąd krytyczny, nie fatalny. Słowo highlight w kontekście korzystania z programu przetłumaczymy nie jako podświetlić, ale zaznaczyć.

Command to raczej nie komenda, ale polecenie. Error message to komunikat o błędzie, nie komunikat błędu, bo to nie błąd go ogłasza.

Save to nie zachować (plik), ale zapisać.

Compromise to m.in. kompromitować, ale zabezpieczenia można jedynie złamać, a bezpieczeństwo może być zagrożone.

Implementować można algorytmy w kodzie programu, ale procedury związane z bezpieczeństwem systemu lepiej wdrażać.

Słowo natywny bywa użyteczne, na przykład w zdaniu Monitor ma natywną rozdzielczość 1280×1024 piksele zastąpienie słowa natywny słowem standardowy wprowadziłoby niejasność, czy chodzi o standardową rozdzielczość dla tego modelu, dla wszystkich monitorów o tej przekątnej, o to, że rozdzielczość jest typowa, a może o standard stron internetowych. Z drugiej strony zwykła zmiana szyku: Standardowa rozdzielczość monitora to 1280×1024 piksele, pozwala ominąć problem – i lepiej brzmi. W każdym razie tam, gdzie się da, lepiej użyć takich słów jak standardowy, czasem pasuje słowo podstawowy, fabryczny lub domyślny. Na przykład system może mieć wbudowaną obsługę nagrywania w formacie Blu-ray. Mniej wątpliwości budzi sformułowanie natywny kod x86.

Jeśli chodzi o słowo domyślny (ang. default), spotkałem się z jego krytyką, moim zdaniem niesłuszną. Jest to użycie bliskie tradycyjnemu i trudno o coś lepszego (raczej nie domniemany). (Tłumaczenie domyślny podaje Wielki słownik angielsko-polski PWN-Oxford).

Wątpliwości budzi natomiast słowo pivot. Dobrym tłumaczeniem wydaje się obrotowy(lub obracany) ekran (zamiast ekran z pivotem). Nie obawiałbym się niejednoznaczności: każdy monitor można obrócić w poziomie, a pivot wcale nie jest tu bardziej precyzyjny. Ale tym razem zwyczaj językowy pewnie wygra.

Internet Service Provider to dostawca internetu, a nie dostawca internetowy, bo to sugeruje kogoś zupełnie innego.

Jeśli chodzi o słowo click, obecnie słowniki (na przykład nowy Słownik wyrazów obcych PWN) akceptują trzy formy: kliknąć coś (moim zdaniem zazwyczaj najlepsza), kliknąć na coś i kliknąć w coś. Raczej nie mają szans na zaakceptowanie i tak rzadkie konstrukcje kliknąć na czymś i kliknąć nad czymś.

Ocena artykułu:
Ocen: 48
Zaloguj się, by móc oceniać
Artykuły spokrewnione
Facebook
Ostatnio komentowane