artykuły

Zarys historii nośników informacji. Część pierwsza: wczoraj

Na początku były kółka zębate

39
14 czerwca 2008, 11:13 Andrzej Urbankowski

Dyskietka

Następnym, niejako naturalnym szczeblem rozwoju urządzeń wykorzystujących ferromagnetyczne własności materiałów do przechowywania danych jest dyskietka. Jej wynalazcą jest Yoshiro Nakamatsu, który w 1950 roku skonstruował napęd dysków elastycznych i przeznaczoną do niego 8-calową dyskietkę. Warte podkreślenia jest to, że była to dyskietka tylko do odczytu. Niemal natychmiast wszystkie prawa do wynalazku wykupił IBM, jednak pierwszy napęd dysków elastycznych pojawił się na rynku dopiero w 1971 roku. Na dyskietce 8" mieściło się 81,6 kB danych. W latach 1976 i 1982 pojawiły się, odpowiednio, dyskietki 5,25" (używane m.in. w legendarnym C64) i 3,5". Te dyskietki i obsługujące je stacje dysków umożliwiały zapis i odczyt danych, i to z obu stron dyskietki, co podwajało jej pojemność. Dyskietki 5,25" miały pojemność 360 kB lub 1,2 MB, dyskietka 3,5" – 1,44 MB (na początku artykułu zostało powiedziane, skąd ta liczba). Dyskietki o innych średnicach, np. 3" i 2,5", nie przyjęły się na rynku. Wprawdzie to może wydawać się banalne, ale poniżej, dla porządku, przedstawiam kilka fotografii i rysunek, które pokazują wygląd i zasadę działania dyskietki. Ponieważ dyskietki obracają się, zapewniają łatwy i szybki dostęp do danych, zapisanych na tzw. ścieżkach, podzielonych na sektory, których liczba zależy od typu dyskietki. Na każdej ścieżce zapisywane są dodatkowe znaczniki, wyznaczające jej początek i koniec. Logiczną jednostką informacji na dyskietce jest tzw. klaster, ograniczony do dwóch sektorów. W praktyce informacji w klastrze można zapisać mniej, niż wynosi fizyczna pojemność dwóch sektorów, ze względu na konieczność umieszczenia w nich informacji dla kontrolera napędu dysku oraz danych umożliwiających korekcję błędów. Całościowy system zapisu plików na dyskietce nosi nazwę FAT (ang. File Allocation Table). Jest kilka takich systemów. Niezależnie od tego, który jest używany, najważniejszy i zawsze czytany jako pierwszy jest sektor rozruchowy (ang. boot sector), zawierający wszystkie najważniejsze dane dotyczące dyskietki.

Otwór z lewej strony u góry służy do rozpoznawania typu dyskietki. Dyskietka HD o pojemności 1,44 MB (ang. High Density) ma ten otwór, natomiast dyskietka DD o pojemności 720 kB (ang. Double Density) nie ma go. Dla porządku trzeba jeszcze wspomnieć o istniejących na rynku dyskietkach (i oczywiście o współpracujących z nimi stacjach zapisująco-odczytujących) typu Zip oraz Jaz. Dyskietka Zip wygląda jak klasyczna dyskietka 3,5 cala, tylko jest od niej nieco grubsza. Podstawową różnicą jest pojemność. Zależnie od modelu stacji na dyskietce Zip można zapisać 100–250 MB danych. Dyskietka Jaz to nośnik o zwiększonej pojemności. Zależnie od typu mieści się na niej 1 lub 2 GB danych. Dyskietki te stosowane były w latach 80. i 90. do wykonywania kopii zapasowych dysków twardych (miały one wtedy porównywalną pojemność).

5