Rodzaje uszkodzeń
Powodów i przypadków utraty danych jest wiele. Głównie następuje ona na skutek uszkodzeń logicznych - tzw. software'owych (programowych) lub uszkodzeń fizycznych (hardware'owych - sprzętowych) samego nośnika. W niniejszym, krótkim kompendium poruszamy przede wszystkim kwestie związane z problematyką danych, które już zostały utracone. W dalszej części zajmiemy się kolejnym istotnymi zagadnieniami. Pamiętaj: w przypadku awarii dysku twardego:
- Nie przeprowadzaj operacji defragmentacji
- Nie zamykaj systemu w standardowy sposób
- Nie stosuj programu Scandisk (lub podobnego)
- Nie otwieraj samodzielnie dysku
Uszkodzona głowica może narobić niezłego ambarasu na talerzach dysku twardego
Zacznijmy od początku. W przypadku utraty danych nie wolno pod żadnym pozorem stosować defragmentatora. Dlaczego? Otóż jego zadaniem jest scalenie rozrzuconych po dysku części plików tak, aby znajdowały się w kolejnych klastrach dysku. W momencie utraty danych, w wyniku uszkodzenia systemu plików, defragmentator uznaje za wolne te obszary dysku, na których znajdują się zagubione pliki i nadpisuje je innymi. Wtedy to już musztarda po obiedzie - tym sposobem zostaje zablokowana możliwość odzyskania danych. Dlatego po utracie danych nie stosuj opcji defragmentacji!
Wyłącz komputer – nie zamykaj systemu!
Cały czas przekonujesz się, jak ważne jest prawidłowe postępowanie z nośnikiem, który zawiera utracone informacje. Wiesz już, że dzięki temu zapewniasz sukces operacji odzyskania danych. Kolejną kwestią poddaną naszej analizie jest problem wyłączenia systemu, gdy doszło już oczywiście do utraty danych. Trzeba wiedzieć, że nie wolno wyłączać systemu w typowy sposób. Należy po prostu odłączasz zasilanie od komputera, poprzez przytrzymanie przez kilka sekund przycisku Power lub wręcz odłączenie kabla zasilającego komputer.
W momencie typowego zamykania systemu komputer zapisuje zmiany, jakie zaszły podczas pracy systemu. Proces ten polega na tworzeniu nowych plików. A kiedy nowe pliki zastępują miejsce usuniętych, prawdopodobieństwo odzyskania utraconych informacji znacznie się zmniejsza. Dodatkowo miejcie na uwadze fakt, iż zawsze może nastąpić mechaniczne uszkodzenie dysku. Wyłączając niezwłocznie komputer nie narazisz się na przykład na porysowanie powierzchni talerzy w dysku twardym przez uszkodzone głowice.
Narzędzie ScanDisk
Narzędzie ScanDisk służy do analizy i naprawy struktury plików. Jeżeli ScanDisk podczas procesu skanowania natrafi na uszkodzony plik, którego niektóre klastry są nieczytelne, wówczas z tych uszkodzonych klastrów stara się przeczytać tak dużo danych jak tylko może. Następnie przenosi je w nowe miejsce. Dlatego w przypadku gdy stracisz ważne pliki i uruchomisz opcję ScanDisk, istnieje ogromne ryzyko, iż na miejsce starych, utraconych danych mogą zostać zapisane tworzone przez program nowe. Opisywane zjawisko to znane ci już dobrze nadpisanie danych. Masz wtedy poważny problem, gdyż nadpisanie danych często uniemożliwia ich odzyskanie, zarówno za pomocą programów przeznaczonych do odzyskiwania danych, jak i w wyspecjalizowanych laboratoriach data recovery.
Nie otwieraj dysku!
Zdjęcie obudowy dysku twardego w pomieszczeniu, które nie jest do tego przystosowane powoduje bezpowrotną utratę danych lub drastyczne zmniejszenie żywotności nośnika (nawet stukrotne!). Dzieje się tak dlatego, że nośniki produkowane są w sterylnych, niemalże „kosmicznych”, laboratoryjnych warunkach. Pojedynczy pyłek kurzu może mieć szerokość równą kilku lub kilkudziesięciu ścieżkom dysku, na których zapisane są Twoje dane. Na każdej ścieżce może być zapisanych kilka plików. Wyobraź sobie więc straty, jakie może spowodować kurz dostający się do wnętrza dysku twardego. Bezpiecznie możesz ściągnąć obudowę HDD tylko w przystosowanych do tego celu miejscach, takich jak hale technologiczne producentów dysków twardych czy laboratoria data recovery. Tylko w takich miejscach dysk będzie bezpieczny, gdyż tylko tam panują warunki bezwzględnej czystości powietrza (normą dla dysków twardych jest klasa 100). Kolejny raz apelujemy, by misję odzyskiwania danych zlecić tym, którzy mają do tego odpowiednie pomieszczenia, sprzęt i wiedzę.
Nawet ze spalonego notebooka da się odzyskać dane!
Komunikat: "no boot device"
Może zdarzyć się tak, że po włączeniu komputera na ekranie pojawia się komunikat "no boot device". W takiej sytuacji sam możesz dokonać diagnozy i odpowiedzieć sobie na pytanie, skąd wziął się taki komunikat.
Krok po kroku przeprowadź następujące zabiegi. Zaczynasz od sprawdzenia, czy dysk jest widziany przez BIOS (czy wyświetla się na liście urządzeń podczas uruchamiania komputera) oraz czy kable (zasilający i sygnałowy) są dobrze dociśnięte. Jeżeli kable wpięte są prawidłowo, a dysk w dalszym ciągu nie jest widziany przez komputer, sprawdź ustawienia BIOSu, a konkretnie upewnij się, czy nie jest wyłączony kontroler lub dysk.
Wykonałeś już powyższe zadania i okazuje się, że mimo dobrych ustawień w BIOSie i właściwie podłączonych kabli dysk nie jest widziany przez komputer. Co w takie sytuacji? Spróbuj uruchomić go w innym komputerze, oczywiście podłączając go jako drugi dysk, nie jako startowy. Jeśli i to nie przyniesie pozytywnego rezultatu, dysk najprawdopodobniej jest uszkodzony fizycznie.
W wypadku komunikatu "no boot device" usterki fizycznej nie można wykluczyć nawet jeśli dysk jest widziany przez BIOS. Dlatego ważne jest, aby upewnić się, w jakim stanie jest nośnik. Do przeprowadzenia diagnozy nośnika możesz wykorzystać specjalnie do tego celu przeznaczone programy.
W przypadku stwierdzenia przez program usterki fizycznej, powinieneś wyłączyć komputer i przekazać dysk do serwisu firmowego. Jeżeli masz na nim zapisane dane, które chcesz odzyskać, a do których utraciłeś dostęp, zwróć się do firmy zajmującej się odzyskiwaniem danych.
Druga możliwość jest taka, że diagnoza wykaże, iż dysk jest sprawny fizycznie. Możesz wtedy przystąpić do oceny uszkodzeń software'owych. W tym celu włącz komputer korzystając z dyskietki startowej (pod warunkiem, że używasz systemu klasy Windows 9x/Me), a po uruchomieniu się systemu DOS wpisz:
A:\>C: [ENTER]C:\>dir [ENTER]
Jeśli pojawią się poprawne nazwy plików i katalogów, przyczyną, dla której komputer nie startuje może być uszkodzenie sektora startowego, które można naprawić wpisując komendę:
A:\>fdisk /mbr [ENTER]Jeśli używasz systemów z rodziny 2000/XP, uruchom z płyty instalacyjnej Windows konsolę ratunkową (Recovery Console). Jeśli możesz za pomocą komendy dir wyświetlić pliki na dysku, użyj następujących komend:
C:\>fixboot [ENTER] (naprawia sektor rozruchowy)C:\>fixmbr [ENTER] (naprawia Master Boot Record)
Uwaga!!! Powyższych poleceń należy uważać rozważnie, nieprawidłowe użycie może również prowadzić do utraty danych.