Wokół ATI (AMD) ostatnio kłębią się coraz ciemniejsze chmury. Pierwsze doniesienia o niestabilności i przegrzewaniu się niereferencyjnych kart Radeon HD 4870 od firmy Power Color, zataczają coraz szersze kręgi. Z ostatnich analiz wynika, że informacje o tym jakoby w sterownikach Catalyst 8.8 były "blokady" uniemożliwiające uzyskanie tym kartom pełnej wydajności w programie FurMark są prawdziwe.

Dziś sprawa staje się jeszcze mniej "czysta". Okazuje się bowiem, że Catalysty 8.8 przed przegrzaniem i niestabilnością chronią nie tylko niereferencyjne Radeony HD 4870, ale także referencyjne, a nawet Radeony HD 4850.

Serwis Expreview.com, za podpowiedzią jednego z czytelników, sprawdził jak zachowują się najnowsze karty od ATI, gdy zmieniona zostanie nazwa programu FurMark. Do testów wykorzystano referencyjną kartę Radeon HD 4850. Jak się okazało, wydajność karty po zainstalowaniu Catalystów 8.8 spada, ale już po zmianie pliku wykonywalnego programu FurMark, wydajność rośnie - o ponad 87%.

Takie samo zachowanie (spadek wydajności w Catalyst 8.8) zaobserwowano już nie tylko w przypadku tego jednego programu. Znacznie zmalała wydajność w grze Enemy Territory: Quake Wars, po zmianie nazwy pliku wykonywalnego na "furmark.exe". 

Dopiero co nagłośnione spadki wydajności w grach i aplikacjach OpenGL, obserwowane po zainstalowaniu Catalystów 8.8 okazują się mieć proste wytłumaczenie - nowe sterowniki wykrywają nazwy plików, i gdy natrafią na odpowiednie, zmniejszają wydajność w celu zmniejszenia temperatur i zmniejszenia prawdopodobieństwa wystąpienia objawów niestabilności.

Czyżby wszystkie dotychczasowe testy trzeba było przeprowadzić ponownie? AMD od pojawienia się pierwszych doniesień, w tej sprawie, zdaje się milczeć.

Pomysłowość niemile widziana? Cztery dni temu informowaliśmy o domniemanym zerwaniu współpracy pomiędzy należącym do firmy Palit Gainwarda, a firmą AMD. Skutkiem tego ma być zaprzestanie produkcji kart graficznych Radeon.

Niektórzy komentatorzy wietrzyli w tym spisek NVIDII. Serwis X-bit Labs przynosi raport na temat tego, co zaszło między Gainwardem a AMD. Okazuje się, że brak Radeonów HD 4770 i HD 4890 w ofercie Gainwarda wynika z tego, że AMD w ogóle ich nie dostarczyła.

Przyczyną sporu pomiędzy firmami okazuje się być niereferencyjny model karty graficznej Radeon HD 4850 firmy Gainward, od wielu innych odróżniający się wykorzystaniem kości pamięci RAM typu GDDR5. Te AMD rezerwowała w swoich specyfikacjach dla modelu HD 4870.

Firma Palit stara się wypełnić rynek wieloma różnymi modelami kart graficznych, także w wersjach ze zmienionymi płytkami PCB, podzespołami, systemami chłodzenia oraz częstotliwościami pracy najważniejszych elementów. Radeon HD 4850 GDDR5 był produktem bardzo odróżniającym się od tych, które oferowała konkurencja.

Z punktu widzenia AMD jej stanowisko jest zrozumiałe. Model ten nie spodobał się firmie, która uznała go za konkurencyjny dla Radeonów HD 4870. Zamazywał on różnice wydajnościowe pomiędzy nimi i jednocześnie był tańszy.

Od strony Gainwarda (Palita) pomysł ten był bardzo dobry, ale firma AMD uznała, że może on szkodzić innym producentom, których karty mogłyby przez niego sprzedawać się gorzej. W efekcie mogliby przestać zamawiać nowe procesory grafiki, a na tym straciłaby AMD.

Warto wziąć pod uwagę fakt, że niereferencyjne karty graficzne wśród klientów są bardzo popularne, między innymi ze względu na to, że bywają bardziej wydajne i tańsze niż ich referencyjne odpowiedniki. Jeszcze dekadę temu firmy 3dfx i ATI mocno upierały się przy tym, że same powinny produkować karty graficzne i nie pozwalały nikomu tworzyć konstrukcji niereferencyjnych. W tym samym czasie NVIDIA dawała producentom kart wolną rękę, co owocowało bardzo bogatą ofertą kart RIVA i GeForce, występujących w różnych odmianach.

Biorąc pod uwagę fakt, że 3dfx zbankrutował i stał się ostatecznie częścią NVIDII trudno oprzeć się wrażeniu, że polityka tej ostatniej zapewniła jej rynkowy sukces.

Wiemy już, co potrafi Radeon HD 4850. Zaprezentowaliśmy kilka wyników, ale benchmarki nowego Radeona znaleźć można już w całym internecie. Wydajność karty w trybach z wygładzaniem krawędzi jest na ogół wyższa niż osiągi GeForce 9800 GTX! NVIDIA broni się zapowiadając wprowadzenie w lipcu GeForce 9800 GTX+, ale prawdopodobnie co najwyżej zrówna się on wydajnością z Radeonem HD 4850, a będzie od niego niestety droższy.

To jednak nie koniec ofensywy AMD. Na poczatku lipca w sklepach mają się pojawić karty Radeon HD 4870, które są o 20-25% szybsze od Radeonów HD 4850. Pod koniec wakacji zobaczymy zaś dwuprocesorowego Radeona HD 4870 X2. A to już będzie potwór: dwa układy HD 4870, 2,4 teraflopa czystej mocy obliczeniowej (dla porównania: GeForce GTX 280 cechuje się mocą na poziomie 0,933 teraflopa), przepustowość pamięci (GDDR5) na poziomie 230 GB/s (dla porównania: 142 GB/s w przypadku GTX 280) i łącznie 1600 procesorów strumieniowych. Efekt? Według AMD będzie to najszybsza karta graficzna drugiej połowy 2008 roku.

Czy tak będzie, przekonamy się za kilka miesięcy, tymczasem prezentujemy pierwszą fotkę karty wykonaną przez dziennikarzy portalu HEXUS.net podczas konferencji prasowej AMD w Maladze w Hiszpanii. Jak widać, produkt przypomina trochę kartę Radeon HD 3870 X2.

Radeony przejmują internet. W obecnym między innymi w Austrii i Niemczech, popularnym serwisie Geizhals, dzięki któremu internauci wyszukują najniższe ceny różnych towarów lista najpopularniejszych produktów, w kategorii kart graficznych została opanowana przez Radeony.

Czegoś takiego jeszcze nie było. 9 na 10 miejsc w "Top 10" zajęły karty graficzne z procesorami ATI Radeon. W Austrii jedyny GeForce (Gainward GeForce GTX 280, 1024MB GDDR3) uplasował się dopiero na pozycji ósmej. Najpopularniejszą kartą graficzną (najczęściej wyszukiwaną) okazuje się być Radeon HD 4870 z 1 GB pamięci GDDR5 - produkt firmy Sapphire.

W Niemczech na liście TOP 10 też zmieścił się tylko jeden GeForce, a konkretnie model GTX 260 firmy Leadtek. W tym kraju najpopularniejszą obecnie kartą graficzną jest Power Color Radeon HD 4870 512 MB.

Pozostałe pozycje, w obu krajach, zajmują Radeony HD 4870, 4850, a nawet 4670 od innych producentów (np. Sapphire, Power Color, Club 3D, Gigabyte, Palit, Gainward).

Nad NVIDIĄ pojawiły się ciężkie, ciemne chmury bo jest źle, a może być jeszcze lepiej (dla AMD). Nowa generacja kart graficznych firmy AMD najwyraźniej zaskoczyły konkurenta, zmuszając go do obniżania cen. Dodatkowo serwis TG Daily, z nieoficjalnych źródeł, dowiedział się, że NVIDIA zmieni strategię marketingową, która teraz ma skupiać się na kartach GeForce 8800, w celu rozmycia poważnych spadków sprzedaży najwydajniejszych kart tego producenta. To oczywiście bardzo dobra wiadomość dla potencjalnych klientów.

Ostatnie tego typu kłopoty NVIDIA miała pięć lat temu, gdy na rynku ścierały się ze sobą karty Radeon 9700/9800 i GeForce FX. Z tamtego pojedynku NVIDIA wyszła mocno poobijana, bo GeForce FX okazał się rynkową klapą. Nowe karty GeForce GTX wydawały się być solidnym osiągnięciem, ale wygląda na to, że Radeony HD 4800 mocno zatrzęsły ziemią w Santa Clara. To doprowadziło do powtórki z historii - dziś Radeony znowu odzyskują udział w rynku kart graficznych. Najnowsze produkty NVIDII nieustannie tanieją, i to bardzo szybko - niektóre karty serii GTX są o 25% tańsze niż zaledwie tydzień temu.

Ostatnie cztery lata nie były jednak dla ATI specjalnie udane. W 2004 roku karty GeForce 6800 pokonywały Radeony X800, i w  dodatku jako pierwsze rozpowszechniły interfejs DirectX 9.0c. Rok później seria GeForce 7800 zmaskarowała Radeony X850, a GeForce'y 7900 tylko przypieczętowały przewagę NVIDII nad Radeonami X1800/X1900. Zaprezentowane w listopadzie 2006 roku karty GeForce 8800 utrwalały NVIDIĘ na pozycji lidera, aż do czasu premiery kart GeForce GTX 260/280.

Powrót ATI z krainy zmarłych zaanonsowały Radeony HD 3800. Procesory te nie osiągnęły takiego sukcesu, jakiego oczekiwano, ale wystarczyły do tego żeby dać światu znak, że w ATI tli się jeszcze jakieś życie. Proste prawo rynku kart graficznych: Jeśli sknocisz jedną generację procesorów, nie wystarczy jedna aby wrócić do gry. Kolejna już może.

Dziś struktura rynku kart graficznych wygląda następująco: Radeony HD 3800 toczą boje z kartami GeForce 9600 GT, Radeon HD 4850 stawiany jest przeciwko GeForce'om 9800 GTX(+), a Radeony HD 4870 ścierają się z kartami GeForce GTX 260. To co początkowo stanowiło element zaskoczenia to fakt, że NVIDIA nie spodziewała się, że ATI jest w stanie nadrobić straty i dogonić konkurenta, pod względem wydajności.

Aktualnie dynamika rynku kart graficznych stwarza NVIDII kolejne problemy, podczas gdy możliwości AMD stale powiększają się.

Na trzeci kwartał roku firma AMD szykuje dla NVIDII kolejne problemy. Dwa z nich to dwuprocesorowe karty Radeon HD 4870 X2 i Radeon HD 4850 X2. Jest jeszcze jeden, być może nawet najpoważniejszy. AMD zamierza bowiem ruszyć ze sprzedażą zestawów kart graficznych nowej generacji i procesorów serii Phenom. Kupując zestawy klienci będą mogli oczywiście zaoszczędzić - nawet około 30 dolarów, względem kosztów zakupu dwóch produktów oddzielnie.

Konkurent NVIDII oczekuje, że jeszcze w tym roku podwoi swój udział w rynku: z 21% w pierwszym kwartale bieżącego roku, do 40%.

Na Computeksie oglądaliśmy kartę ATI Radeon HD 4850. GPU karty pracuje z zegarem 625 MHz, a 512 MB pamięci GDDR3 - 1986 MHz (efektywnie). Karta ma jednoslotowe chłodzenie i wyglądem przypomina Radeony HD 3850. Niestety mocno się grzeje. Podobno jednak jest bardzo szybka - szybsza nawet o 15% od GeForce 9800 GTX. To by oznaczało, że Radeon HD 4850 jest prawie trzykrotnie szybszy od swojego poprzednika! Co więcej, karta ma być relatywnie tania - ponoć ma kosztować około 200 dolarów. To by było całkiem prawdopodobne, bo w cennikach niektórych sklepów dostępna jest już za niecałe 230 dol., czyli w przeliczeniu na złotówki... 500 złotych. Nawet jeśli dodamy do tego VAT, cena powinna wynieść między 600 a 700 złotych. Jak za produkt o wydajności przewyższającej GeForce 9800 GTX, to bardzo atrakcyjna cena. Czyżby zapowiadał się prawdziwy hit tego lata?

Poniżej zdjęcia karty referencyjnej.

Firma Sapphire wprowadza na rynek nową wersję znanej karty graficznej Radeon HD 4850 512MB GDDR3. Najnowsza odmiana posiada dwuslotowe chłodzenie i mimo standardowego taktowania rdzenia i pamięci może skusić potencjalnych nabywców niższą ceną.

Niższą cenę osiągnięto przez zastosowanie niestandardowej płytki PCB. Zmieniony został również układ chłodzący procesor graficzny. Dwuslotowy, miedziany cooler pozwala na cichszą pracę, a także na lepsze odprowadzanie ciepła.

Karta posiada taką samą wydajność jak wersja referencyjna, gdyż zastosowano te same zegary (625MHz rdzeń i 993MHz pamięci), i taką samą ilość pamięci GDDR3.

W zestawie z kartą sprzedawane są akcesoria: adapter DVI-HDMI, adapter DVI-VGA, kabel HDMI, mostek CrossFire, instrukcja obsługi, płyta CD ze sterownikami i oprogramowanie: Cyberlink Power DVD 7, DVD Suite 5 i 3DMark Vantage.

Sugerowana cena dla odbiorcy końcowego wynosi 449 złotych (brutto). 

W AMD chyba nauczono się, jak skutecznie przyciągać uwagę. Gainward od zawsze kojarzył się z procesorami grafiki od NVIDII. Teraz to ma się zmienić. Firma ogłosiła wprowadzenie na rynek nowych produktów, z procesorami ATI!

Na pierwszy ogień, co nikogo chyba nie zdziwi, pójdą karty:

• Radeon HD 4850: 512 MB GDDR3, 625 / 1986 MHz
• Radeon HD 4870: 512 MB GDDR5, 750 / 3600 MHz

Nie wiadomo jeszcze kiedy dokładnie nowe produkty trafią do sprzedaży. Wiadomo jednak, że Gainward należy do firmy Palit. Ta natomiast skupia wokół siebie kilka marek: Gainward, Galaxy, XpertVision. Produkuje także karty graficzne pod własną marką. Czy Gainward w tym zestawie będzie tylko wyjątkiem?

NVIDIA wydaje się potrzebować cudu, aby skutecznie odpowiedzieć na ofertę ATI. Donald Tusk już jest zajęty...

Kolejny producent dołącza do grona oferujących karty graficzne Radeon HD 4850, z niereferencyjnym chłodzeniem. Już w sierpniu firma HIS wprowadzi na rynek swoje produkty, korzystające z nowego chłodzenia znanej serii - IceQ4.

Nowe karty mają mieć podniesione, względem referencyjnych, zegary taktujące. HIS Radeon 4850 Turbo ma mieć system chłodzenia GPU wykonany z miedzi, na który składać się mają między innymi dwie rurki cieplne (heatpipe). Pamięć oraz sekcja zasilania chłodzone mają być oddzielnymi, aluminiowymi radiatorami.

HIS zamierza sprzedawać karty z 512 MB pamięci RAM (GDDR3), dwoma pozłacanymi wyjściami DVI (z HDCP) i wyjściem telewizyjnym. Cena oraz zegary taktujące nie są jeszcze znane. Więcej szczegółów mamy poznać za około tydzień.

512 MB pamięci na karcie graficznej to bardzo mało. Do takich wniosków zapewne doszła firma Power Color, która przygotowuje się do premiery kart Radeon HD 4850 (to nie pomyłka, nie chodzi o model 4870!), na których gry do swojej dyspozycji będą miały aż 2 GB pamięci RAM (GDDR3)!

Obecnie Power Color korzysta z referencyjnej konstrukcji PCB. Zmieniono zegary taktujące, które mają wynosić 665 / 2000 MHz (GPU / RAM). Na kartach montowane mają być coolery ZeroTherm, z miedzianymi radiatorami. Data premiery i sugerowana cena pozostaje tajemnicą.

Ale się rozpędzili... Czekamy na wersję 4 GB ;-).