Monitory i projektory
Artykuł
Piotr Kwiatkowski, Niedziela, 18 czerwca 2017, 11:00

Wszyscy zachwycamy się parametrami drogich monitorów, ale większość wcale nie potrzebuje urządzenia tej klasy. Ideałem zawsze był tani model, który wyświetla przyzwoitej jakości obraz. Tylko czy te dwie cechy można pogodzić? Przyjrzeliśmy się 24-calowym monitorom za mniej niż 700 zł. Czy w tej cenie można kupić sprzęt z ekranem przyzwoicie skalibrowanym w fabrycznej konfiguracji, kompletnym zestawem złączy, a może nawet z lekkim zacięciem do gier?

Tanie monitory powinny sprzedawać się same, płynąc na renomie swoich droższych, lepszych braci – taki jest zapewne ideał specjalistów od marketingu. Trudno się zatem dziwić, że do naszego pomysłu na test nie wszyscy producenci podeszli entuzjastycznie.

Powszechnie wiadomo, że nie ma tanich produktów pozbawionych wad; pewne kompromisy są konieczne i nie zawsze udaje się je przykryć wyłącznie dobrą opinią marki lub rewelacyjnie opracowanymi sloganami marketingowymi. Zapewne dlatego producenci nie bardzo chcą się chwalić tanim sprzętem, a przynajmniej niektórzy z nich próbują się od takich testów wymigać.

Kompletowanie testowej stawki okazało się więc drogą przez mękę. Firma iiyama od razu otwarcie oznajmiła, że nie dysponuje testowymi egzemplarzami tanich monitorów 24-calowych (ponoć mogliśmy dostać jedynie modele o mniejszej lub większej przekątnej), po czym, gdy test był już gotowy, nagle zapragnęła w nim wystąpić – niestety, zbyt późno. Firmy LG i Asus zwodziły nas rożnymi trudnościami logistycznymi przez prawie 2 miesiące, ale ostatecznie ich produkty znalazły się w zestawieniu. Łącznie zgromadziliśmy 12 urządzeń 7 popularnych marek. 

I tu pojawiło się miłe zaskoczenie. W przyjętym przedziale cen spodziewaliśmy się głównie konstrukcji z najtańszymi matrycami LCD TN. Tymczasem większość spośród testowanych 24-calowych monitorów to konstrukcje z panelami IPS (dwa inne mają matryce VA i PLS). Do tego w stawce pojawiły się urządzenia, których projektanci przynajmniej teoretycznie uwzględnili w pewnym stopniu zastosowanie w grach.

 

Podstawowe parametry techniczne monitora, czyli porcja wiedzy dla mniej wtajemniczonych 

Zdecydowana większość Czytelników PCLab.pl to osoby o dużej, a niekiedy nawet bardzo dużej wiedzy o technice komputerowej. Testując tanie monitory klasy podstawowej, uznaliśmy jednak, że powinniśmy również pomyśleć o nieco mniej zaawansowanych użytkownikach PC, którzy być może po raz pierwszy stoją przed wyborem monitora. Zaczniemy zatem od porcji podstawowej monitorowej wiedzy, którą zaawansowani Czytelnicy mogą bez wahania pominąć – tych zapraszamy od razu do lektury dalszych stron artykułu, zawierających wyniki pomiarów.

 

Typ zastosowanej w monitorze matrycy

W testowej stawce znalazły się monitory wyposażone w cztery typy matryc LCD: TN (Twisted Nematic), IPS (In-Plane Switching), PLS (Plane to Line Switching) oraz VA (Vertical Alignment). Nie wnikając w szczegóły działania każdej z tych technik, matryce stosowane w tanich monitorach można podzielić pod względem jakości na dwie podstawowe grupy: TN i pozostałe.

Matryce TN są najtańsze w produkcji i najczęściej spotykane w tanich monitorach. Wyświetlają mniej intensywne/atrakcyjne kolory niż pozostałe i zapewniają niezbyt szerokie kąty widzenia (szczególnie w pionie). Cechuje je za to krótki czas reakcji, dlatego producenci chętnie je stosują w monitorach kierowanych do graczy.

Panele: IPS, PLS i VA są zdolne wyświetlać obraz o wyraźnie szerszych kątach widzenia i bardziej intensywnych kolorach, niż matryce TN. Są też jednak droższe w produkcji i mają dość długi czas reakcji, co jest niezbyt pożądaną cechą podczas gry.

Wybierając niedrogi, uniwersalny monitor do zastosowań multimedialnych, warto jednak postawić właśnie na modele wyposażone w matryce z tej drugiej grupy. Panele LCD TN należy rozważać wyłącznie pod warunkiem, że celem jest zakup bardzo taniego monitora do pracy biurowej lub budżet na monitor do gier jest bardzo ograniczony.

Warto jeszcze wspomnieć, że matryce LCD danego typu mogą dość istotnie różnić się pomiędzy sobą jakością wyświetlanego obrazu, zależnie od producenta matrycy. Pewien wpływ na jakość obrazu ma również zastosowana w monitorze elektronika. Można zatem natrafić na droższe monitory wyposażone w dobrej klasy matryce TN i tanie urządzenia ze słabej jakości matrycami IPS czy VA. W tanich konstrukcjach należy się jednak spodziewać wyłącznie paneli podstawowej klasy.

 

Maksymalna częstotliwość odświeżania obrazu

To parametr, który informuje o tym, ile niezależnych klatek obrazu monitor umie wyświetlić w czasie 1 sekundy. Ogólna zasada jest taka, że im wyższa częstotliwość odświeżania obrazu, tym lepiej, gdyż monitor zdoła płynniej odwzorować ruch. W pracy biurowej i odtwarzaniu multimediów standardem jest odświeżanie obrazu 60 razy na sekundę, ale dla graczy produkuje się już urządzenia odświeżające obraz 144, 165, a czasem nawet 240 razy na sekundę. 

Przeglądając dane techniczne monitorów, warto dokładniej przyjrzeć się wspomnianej pionowej częstotliwości odświeżania. Czasem podawana jest bowiem wartość maksymalna, której monitor nie zdoła osiągnąć w swojej rozdzielczości standardowej (pełnej), zwanej też natywną, a to właśnie w niej każdy LCD zapewnia obraz najlepszej jakości.

 

Czas reakcji matrycy

Czas reakcji matrycy określa szybkość, z jaką panel LCD może zmieniać stan swoich pikseli, czyli przechodzić z jednego koloru w drugi. Zasada jest prosta: im krótszy czas reakcji, tym lepiej. Standardowo czas ten jest podawany jako łączny czas przejścia od koloru czarnego do białego i powrotu do wyświetlania czarnego, czyli obejmuje pełny cykl włączenia i wyłączenia piksela. W matrycach TN wynosi on typowo 4–5 ms, a matryce IPS czy PLS zwykle potrzebują na to około kilkunastu milisekund. Co to oznacza w praktyce? Czas reakcji matrycy ma ścisły związek z maksymalną możliwą do osiągnięcia częstotliwością odświeżania obrazu. W teorii, żeby monitor mógł wyświetlić 60 obrazów w czasie sekundy, musi mieć ekran o czasie reakcji nie większym niż 16,6 ms (1 sekunda podzielona przez 60 klatek). W monitorze dla graczy o częstotliwości odświeżania sięgającej 165 Hz czas reakcji panelu nie powinien być większy niż 6 ms (1 sekunda podzielona przez 165 klatek).

W danych technicznych monitorów producenci zwykle jednak podają czas reakcji zmierzony w znacznie korzystniejszych warunkach, podczas przejścia z odcienia szarości w inny odcień szarości (to tak zwany czas reakcji grey to grey, GtG, GTG). Taka informacja ma mniejsze praktyczne znaczenie, ale pozwala szybko się zorientować co do rodzaju zastosowanego w monitorze panelu LCD. Dla matryc typu TN podawany przez producentów czas reakcji GtG zwykle wynosi 1 ms, a dla paneli IPS, PLS i VA jest to 4–5 ms.

Przykładowe przebiegi podczas włączania (po lewej) i wyłączania piksela, czyli jego przejścia z koloru czarnego do białego oraz z białego do czarnego (dla matrycy typu TN). Czas reakcji matrycy jest sumą obu tych czasów; tu wynosi 5,98 ms 

 

Jasność, kontrast i równomierność świecenia ekranu

Panel LCD, w przeciwieństwie do ekranów OLED czy plazmowych, sam z siebie nie emituje światła – subpiksele/piksele matrycy LCD mogą jedynie ograniczać przepływ światła. Z tego powodu każdy monitor tego typu jest wyposażony w system aktywnego podświetlenia ekranu. Podświetlenie najczęściej zapewniają diody LED zamontowane przy dolnej krawędzi matrycy. Emitowane białe światło jest następnie rozpraszane pod całą powierzchnią panelu. Zależnie od jakości matrycy, efektywności użytych diod oraz jakości systemu rozpraszającego zależą takie parametry monitora, jak: maksymalna jasność, kontrast, równomierność świecenia.

Typowa maksymalna luminancja bieli (jasność obrazu) wynosi 250–450 cd/m2. Do codziennej pracy w normalnie oświetlonym pomieszczeniu w zupełności wystarczająca jest maksymalna jasność rzędu 250–300 cd/m2.

Kontrast obrazu to stosunek luminancji najjaśniejszego elementu obrazu (białego) do luminancji najciemniejszego (czarnego). Im ten współczynnik jest większy, tym lepiej. Żaden panel LCD nie jest w stanie całkowicie zablokować przenikania światła płynącego z podświetlenia i dlatego wyświetlana przez takie ekrany czerń jest w istocie mniej lub bardziej ciemną szarością. Dla przykładu, monitor emitujący biel o luminancji 250 cd/m2 oraz czerń na poziomie 0,25 cd/m2 osiąga współczynnik kontrastu 1000 : 1, który w wypadku tego typu urządzeń należy uznać za bardzo dobry.  

Monitory LCD zwykle nie świecą zbyt równomiernie. Wynika to choćby z jakości wykonania samego panelu, ale przede wszystkim z precyzji zastosowanego systemu rozpraszania światła, które płynie z podświetlających ekran diod LED. W różnych obszarach ekranu obraz jest więc nieco jaśniejszy lub ciemniejszy (w porównaniu z jasnością w jego centrum). Jest wskazane, żeby różnica w jasności pomiędzy najjaśniejszym a najciemniejszym obszarem na ekranie nie przekraczała 10 procent.

 

Tajemniczy parametr flicker free

Analizując dane techniczne i jakość podświetlenia ekranu monitora LCD, warto jeszcze zwrócić uwagę na to, czy działa na zasadzie flicker free. W takim rozwiązaniu jasność diod LED jest sterowana prądem stałym, co oznacza, że ekran jest podświetlany światłem stałym. Wciąż zdarzają się jednak monitory z podświetleniem sterowanym impulsowo (szerokością impulsu – PWM). W tym wypadku diody cały czas migoczą, zazwyczaj z dużą częstotliwością, czego człowiek w praktyce nie dostrzega. Niektórzy jednak odczuwają dyskomfort i szybciej się męczą przed monitorem pozbawionym podświetlenia flicker free – ci powinni unikać wyświetlaczy typu PWM.

Obraz po lewej ukazuje działanie podświetlenia sterowanego prądem stałym (typu flicker free), a ten po prawej – przebieg impulsów sterujących działaniem podświetlenia uwzględnionego w teście monitora Philips 247E6, zarejestrowany przez oscyloskop

 

Głębia wyświetlanych kolorów

Standardem w popularnych monitorach jest 8-bitowa głębia kolorów. Oznacza to, że panel i elektronika monitora są zdolne przetworzyć i wyświetlić po 256 (28) odcieni każdego z trzech kolorów podstawowych (czerwonego, zielonego i niebieskiego). Łącznie zapewnia to paletę 16,7 miliona kolorów (256 × 256 × 256 odcieni).

Wśród droższych modeli można także spotkać urządzenia 10-bitowe (210 = 1024 odcienie każdego z kolorów podstawowych), a więc zdolne wyświetlić łącznie blisko 1,1 miliarda różnych barw. W efekcie przejścia tonalne pomiędzy kolorami są znacznie łagodniejsze, a na jednokolorowych gradientach w zasadzie przestaje być dostrzegalny efekt bandingu koloru (to paski wypełnione tym samym kolorem z powodu niedostatecznej liczby odwzorowywanych barw). Niestety, jeszcze nie ma tanich monitorów 24-calowych zdolnych do 10-bitowego kodowania koloru.

 

Zakres i wierność wyświetlania kolorów

W świecie PC są dwa popularne standardy przestrzeni kolorów, sRGB i Adobe RGB, określające zakres barw, który powinien zostać poprawnie odwzorowany przez monitor, drukarkę, skaner itp.

Standard sRGB (standarised Red, Green, Blue) został stworzony z myślą o zastosowaniach nieprofesjonalnych oraz treściach prezentowanych w internecie. 

Adobe RGB jest znacznie bardziej wymagający. Zgodne z nim urządzenie powinno już wyświetlić zakres barw obejmujący około 50 procent kolorów widzianych przez ludzkie oko (dla porównania: przestrzeń sRGB obejmuje jedynie 35 procent).

Popularny monitor LCD dobrej klasy powinien zatem odzwierciedlać przestrzeń barwową możliwie zbliżoną do wymagań standardu sRGB. W teście każdego z monitorów podajemy, jaki procent danej przestrzeni barwowej (sRGB i Adobe RGB) umie odzwierciedlić.

Innym ważnym parametrem monitora jest błąd Delta E. Mówi on nam o tym, jak wiernie wyświetlane są kolory na ekranie danego urządzenia. W wypadku najczęściej stosowanego obecnie błędu Delta E 2000 (wcześniej stosowano starszą specyfikację Delta E 76) byłoby idealnie, gdyby jego średnia wartość była mniejsza od 1, ale w praktyce należy uznać, że niedrogie urządzenia, które wyświetlają obraz ze średnim błędem delta E 2000 o wartości nieprzekraczającej 2, również dobrze odwzorowują kolory.

 

Funkcje ograniczające emisję światła niebieskiego

Badania naukowe sugerują, że długotrwałe oglądanie telewizji i korzystanie z komputera, tabletu lub smartfona, szczególnie późnym wieczorem, może niekorzystnie wpływać na zegar biologiczny. Uznaje się też, że zbyt duża ilość niebieskiego światła sprzyja zmęczeniu wzroku. Z tych powodów coraz popularniejsze – i coraz chętniej zachwalane przez producentów – są funkcje ograniczające emisję światła w tym zakresie widzialnego spektrum (ukazują one bowiem dbałość firmy o zdrowie użytkownika).

Funkcje mające związek z filtrowaniem światła niebieskiego są już dostępne w ustawieniach ekranu smartfonów z Androidem i właściwie każdy nowy monitor zapewni podobnie działającą opcję (lub osobny tryb działania). Włączenie funkcji ograniczającej emisję światła niebieskiego spowoduje wyraźną zmianę kolorystyki obrazu (nie sprawdzi się więc podczas edycji grafiki czy oglądania zdjęć), ale warto z niej korzystać w trakcie długotrwałego przeglądania stron WWW, czytania książek czy pracy biurowej, szczególnie wieczorem.

 Monitor Asus VP247HA – filtr światła niebieskiego wyłączony 

Monitor Asus VP247HA – filtr światła niebieskiego włączony. Widać wyraźne osłabienie składowej niebieskiej w wyświetlanej bieli. Po ustawieniu funkcji Asus Blue LightFilter na maksymalną wartość udział tej składowej zmniejsza się aż o 35 procent

Rodzaje złączy

Przez lata w monitorach komputerowych pojawiały się kolejne typy złączy do przesyłania obrazu. Dziś w powszechnym użyciu są cztery: DisplayPort, HDMI, DVI-D oraz VGA (D-sub). Trzy pierwsze pozwalają przesyłać obraz w postaci cyfrowej, a ostatnie – jedynie w analogowej. Najbardziej zaawansowanym i uniwersalnym portem jest obecnie DisplayPort, ale w tanich monitorach o rozdzielczości Full HD, które odświeżają obraz 60 razy na sekundę, zupełnie wystarczające są połączenia HDMI i DVI-D. Ci, którym zależy na jakości obrazu i którzy w komputerze mają cyfrowy port wideo, nie powinni korzystać z analogowego połączenia VGA. 

Panel złączy monitora AOC F2460VQ6 zawiera cyfrowe wyjścia DisplayPort i HDMI oraz analogowe VGA

 

Mocowanie VESA

Nie jest to parametr samego wyświetlacza. VESA (Video Electronics Standards Association) to stowarzyszenie firm, którego zadaniem jest normalizacja standardów związanych z grafiką komputerową i wyświetlaniem obrazu. Jednym z tych standardów jest typ mocowania, które pozwala umieścić monitor na ścianie lub na ramieniu regulowanego wysięgnika. Cyfra podawana przy informacji o zastosowaniu mocowania VESA mówi o rozstawie otworów mocujących w urządzeniu. W monitorach komputerowych najczęściej stosuje się rozstaw 100 mm × 100 mm.

Mocowanie VESA tworzą cztery otwory, zwykle wyraźnie widoczne na tyle obudowy monitora, jak w wypadku uwzględnionego w teście BenQ GW2406Z 

 

Ocena artykułu:
Ocen: 16
Zaloguj się, by móc oceniać
Arecki210 (2017.06.18, 11:53)
Ocena: 7

0%
Ktos tu chyba zapomniał przetestować modelu Ijama Pro Lite XB2483HSU (pochodne nowsze modele takze)...który według mnie w tym zestawieniu obecnym zająłby jedna z górnych lokat.Świetna Matraca AMVA + idealne odwzorowanie kolorów , głębia czerni. idealny zarówno do gier jak i mulitemediow, do tego ciężka solidna podstawa z Pivotem. W ogóle kupowanie monitora w dzisiejszych czasach z matryca Tn, jakikolwiek by on nie byl, to porażka
Edytowane przez autora (2017.06.18, 11:57): bo lubie
Novakk (2017.06.18, 12:02)
Ocena: 24

0%
Ktoś tu chyba nie przeczytał testu, była wzmianka na temat monitorów Iiyama.
cichy45 (2017.06.18, 12:02)
Ocena: 10

0%
Prośba do redakcji. Moglibyście zrobić test, do ilu Herców się takie monitory stabilnie podkręcają? Mój np. daje radę się przyspieszyć 60 do 66Hz co jest 10% wzrostem płynności w grach.

Niektóre tanie monitory mają o wiele lepsze matryce niż się wydaje i z 60Hz można wyciągnąć czasami ponad 100, a to byłby niezły monitor do FPS jeśli ktoś ma silnie ograniczony budżet.
B0BS0N (2017.06.18, 12:20)
Ocena: 27

0%
Muszę to powiedzieć: kur#a, nareszcie coś dla mas! Dzięki PCL!
rops (2017.06.18, 12:28)
Ocena: 16

0%
Wow, dosłownie wczoraj pisałem, że na labie brakuje testów taniego sprzętu, zabieram się do czytania. Dzięki.
Tramwaj z Bombaju (2017.06.18, 12:30)
Ocena: 13

0%
Testy dla mas są fajne. Dobrze jest poczytać o nowych modelach 1080ti i flagowcach telefonów, jednakże częściej powinny pojawiać się testy tańszego sprzętu. Tam u góry wiadomo, że coś się zmieni na lepsze, a co producenci zrobią z dolnym i średnim segmentem - to zagadka.
Green4 (2017.06.18, 12:42)
Ocena: 16

0%
Jutro na morelach: philips +15% ceny dzisiejszej.
B0BS0N (2017.06.18, 12:46)
Ocena: 5

0%
Redakcjo, możemy liczyć na testy monitorów do 1200zl?
MAR89TUM (2017.06.18, 12:58)
Ocena: 3

0%
cichy45 @ 2017.06.18 12:02  Post: 1074369
Prośba do redakcji. Moglibyście zrobić test, do ilu Herców się takie monitory stabilnie podkręcają? Mój np. daje radę się przyspieszyć 60 do 66Hz co jest 10% wzrostem płynności w grach.

Niektóre tanie monitory mają o wiele lepsze matryce niż się wydaje i z 60Hz można wyciągnąć czasami ponad 100, a to byłby niezły monitor do FPS jeśli ktoś ma silnie ograniczony budżet.


Szkoda czasu. Gdyby jakieś kręciły się z 60 Hz na 80-100 to takie egzemplarze warto wybadać tak jak mówisz. Takie z 60 na 70 to strata czasu bo nic to nie daje. 70 Hz zamiast 60 Hz to dalej mało i marginalna różnica.
Edytowane przez autora (2017.06.18, 13:00)
maniag (2017.06.18, 12:59)
Ocena: 14

0%
no wreszcie cos normalnego, a nie bzdety z monitorami 1000hz za 2 miliony. wiecej normalnosci chlopaki :) nie samym topowym zyciem kowalski zyje...
Zaloguj się, by móc komentować
Facebook
Ostatnio komentowane