Intel X79 i LGA2011 – test płyt głównych pod procesory Sandy Bridge E

Do naszej redakcji przyjechało aż 9 płyt głównych. W wyniku opóźnień z dostawą nowej platformy, o czym pisaliśmy już w teście Intel Core i7-3960X i i7-3930K, nie wszystkie zdążyliśmy przetestować na czas. Dlatego ten artykuł będzie sukcesywnie uzupełniany o testy i opisy następnych. Na początek przedstawiamy Wam 5 płyt, które przyjechały do nas najwcześniej.

Zanim jednak do tego przejdziemy, spójrzmy, co zapewnia najnowszy chipset Intel X79 wg diagramu, i porównajmy go z chipsetem P67, znanym nam już z płyt głównych do procesorów Sandy Bridge:

Najedź myszką, by zobaczyć diagram Intel P67

Czy widać jakieś zmiany związane z samym mostkiem PCH X79? Mieliśmy trudności z dostrzeżeniem ich. A mówiąc bardziej wprost, chipset X79 nie jest w zasadzie żadnym postępem. Tak ważne kwestie, jak bezpośrednia obsługa USB 3.0 czy więcej portów Serial ATA 6 Gb/s, zostały przez Intela kompletnie zignorowane. Niedawno sporo spekulowało się o tym, czy Intel chce promować interfejs Thunderbolt – do dziś jest on dostępny tylko w komputerach Apple'a i niezbyt popularny. Popularne stało się za to USB 3.0, pojawiło się wiele dysków twardych korzystających z tego interfejsu, a nawet tanich pendrajwów. Intel zdaje się tego nie zauważać – i wszystkie płyty muszą mieć dodatkowy kontroler, który podnosi cenę i zwykle ogranicza też wydajność USB 3.0 (podłączenie przez PCI Express ×1 ogranicza transfer do 125 MB/s).

Zmiany zaszły natomiast w procesorze, dodano aż 2 kontrolery pamięci – co zwiększyło teoretyczną przepustowość pamięci aż 2-krotnie w stosunku do procesorów do podstawki LGA1155. I jest to spore wyzwanie dla producentów płyt głównych i pamięci – większość płyt głównych z podstawką LGA2011 ma aż 8 slotów RAM. Daje to możliwość dość taniej instalacji 32 GB, przydatnych w Photoshopie i innych profesjonalnych programach. Współpraca 8 modułów z procesorem to jednak nie lada wyzwanie dla płyty głównej – bo to w sporej części od niej zależy, jakie opóźnienia trzeba dobrać, żeby wszystko dobrze współpracowało. W sprzedaży pojawią się zapewne czterokanałowe zestawy, a być może także „upgrade kity” o pojemności 32 GB składające się z 8 kości po 4 GB każda. Ale jak będzie wyglądała współpraca tylu kości pamięci naraz z procesorem? Postaramy się odpowiedzieć na to pytanie, gdy pozyskamy stosowny zestaw. 

Płyty z chipsetem P67 dość średnio nadawały się do współpracy z wieloma kartami graficznymi. Oczywiście, powstały płyty główne z aż 7 slotami PCI Express, takie jak MSI Big Bang Marshall, wyposażone w wiele układów powielających linie PCI Express, ale były one bardzo skomplikowane i drogie w produkcji, a dodatkowe powielacze niekoniecznie zapewniały pełną wydajność wielu kart graficznych. Na diagramie przedstawiamy, jak to wygląda w LGA2011.

Procesor może zapewnić kartom graficznym aż 40 linii PCI Express w konfiguracjach: 2 × 16 + 1 × 8, 1 × 16 + 3 × 8 oraz 1 × 16 + 2 × 8 + 2 × 4. W sumie nawet 5 kart, choć w tej konfiguracji spadek wydajności może być już odczuwalny. Cztery linie są sztywno przypisane na potrzeby magistrali DMI 2.0, łączącej procesor z PCH.

Ciekawą i chyba najbardziej zagadkową kwestią jest obsługa PCI Express 3.0 przez procesory Sandy Bridge Extreme. Wszyscy producenci płyt głównych taką zgodność obiecują, a Intel „ma nadzieję, że wszystko będzie w porządku”, i oczekuje na certyfikat organizacji PCI-SIG. Oczywiście, prawdopodobnie wszystko zostało wykonane zgodnie z normami elektrycznymi, ale certyfikatu zgodności, podobnie jak kart grafiki korzystających z PCI Express 3.0, jeszcze nie ma. I raczej nie ma co liczyć na to, że zmieni się to jeszcze w tym roku.

Powróciła za to możliwość przetaktowywania przez zegar bazowy, co jest ukłonem w stronę potencjalnych posiadaczy zablokowanych procesorów. Takich jeszcze nie ma, ale w przyszłym roku na pewno się pojawią. Odbywa się to jednak przez specjalne mnożniki zegara bazowego, o wartościach 1,25× oraz 1,67×. Nie udało nam się wykorzystać mnożnika 1,67× na żadnej z testowanych płyt, a maksymalna stabilna częstotliwość zegara bazowego wynosiła 130–133 MHz. To niby niewiele, ale dla procesora z mnożnikiem rzędu 35–38 powinna to być wartość wystarczająca do tego, żeby dało się wydobyć cały jego potencjał podkręcania. Nadchodzący Intel Core i7-3820 ma mieć podstawowy mnożnik na poziomie 36, a w trybie Turbo – prawdopodobnie ponad 40, i taki powinien być dostępny w większości płyt. Dzięki płytom X79 raczej uda się wykorzystać cały potencjał tego procesora.

A teraz przyjrzyjmy się wybranym modelom płyt. Tak jak pisaliśmy, tekst szybko zostanie rozbudowany o szereg innych.