Oprogramowanie
Artykuł
Robert Multan, Poniedziałek, 11 kwietnia 2011, 22:10

Licencje w świecie wolnego oprogramowania

Stworzona przez Richarda Stallmana licencja GNU GPL jest jedną z najbardziej znanych licencji Open Source, ale nie jedyną. Obecnie w świecie wolnego oprogramowania istnieje wiele – dość znacznie różniących się między sobą – licencji.

GNU GPL (ang. General Public License) jest obecnie najpowszechniej stosowaną licencją wolnego oprogramowania. Oryginał został opublikowany przez Richarda Stallmana w 1989 roku jako część projektu GNU. Generalnie celem jej wykorzystania jest przekazanie użytkownikom czterech podstawowych wolności:

  • uruchamiania programu w dowolnym celu (wolność 0),
  • analizowania, jak program działa, i dostosowywania go do swoich potrzeb (wolność 1),
  • rozpowszechniania niezmodyfikowanej kopii programu (wolność 2),
  • udoskonalania programu i rozpowszechniania własnych ulepszeń, dzięki czemu może z nich skorzystać cała społeczność (wolność 3).

Oprogramowanie, które spełnia wszystkie powyższe warunki, zdaniem Free Software Foundation (FSF) może zostać uznane za wolne. Wbrew temu, co można by pomyśleć, programy redystrybuowane bez pobierania jakichkolwiek opłat, jako tak zwane „freeware”, nie mogą zostać zakwalifikowane jako wolne oprogramowanie.

GNU GPL jest uznawany ze licencję „wirusową” – według zawartych w niej zapisów wszystkie prace wykorzystujące licencjonowany w ten sposób kod również muszą być objęte jej zasadami. Istotnym zapisem jest niedopuszczanie zarówno statycznego, jak i dynamicznego „linkowania” z bibliotekami na licencji GPL z poziomu aplikacji opartej na licencji własnościowej. Nie oznacza to jednak, że twórca oprogramowania, stosując licencję GPL, zrzeka się prawa do pobierania opłat za napisany przez siebie kod. Jego „wirusowość” umożliwia jego podwójne licencjonowanie: twórcy oprogramowania, chcąc nieodpłatnie wykorzystać kod źródłowy, mogą użyć jego wersji na licencji GPL (co automatycznie sprawia, że również ich produkt będzie na niej oparty), a ci, którzy chcą tworzyć oprogramowanie komercyjne, muszą ponieść koszt umowy licencyjnej. Z tej metody korzysta między innymi firma Nokia w dystrybucji bibliotek Qt.

Każdy twórca oprogramowania, licencjonując je na GNU GPL, zgadza się udostępniać jego kompletny kod źródłowy każdemu, za cenę nie większą niż faktyczny koszt dystrybucji – czyli przykładowo koszt nośnika i wysłania go pocztą.

GNU LGPL (ang. Lesser General Public License) to licencja wolnego oprogramowania zaakceptowana przez FSF, jako będąca kompromisem pomiędzy restrykcyjnym GNU GPL a bardziej liberalnymi licencjami, takimi jak BSD i X11. W ogólnym brzmieniu jest bardzo podobna do GPL, od którego odróżnia ją między innymi zezwolenie łączenia z aplikacjami nieobjętymi licencją z rodziny GPL, bez względu na to, czy są one oprogramowaniem wolnym czy własnościowym. Ponadto pod warunkiem wykorzystania odpowiednich mechanizmów bibliotek współdzielonych oraz zastosowania pewnych dodatkowych zastrzeżeń możliwe jest nałożenie ograniczeń typu copyleft (licencja zezwalająca na modyfikowanie i dowolną redystrybucję pracy) na poszczególne pliki źródłowe, a nie na cały program, jak w przypadku GPL.

Licencje BSD (ang. Berkeley Software Distribution) skupiają się bardziej na prawach użytkownika niż licencja GNU. Są dużo mniej restrykcyjne niż GPL: pozwalają w pełni modyfikować źródła i dystrybuować oprogramowanie jako pakiety binarne bez konieczności publikowania jego kodu pod warunkiem zachowania informacji o prawach autorskich w dokumentacji i źródłach. Co więcej, licencja BSD zezwala na włączanie objętego nią kodu do produktów na innych licencjach, tak otwartych, jak i zamkniętych. BSD ma kilka różniących się liczbą klauzul wersji:

  • dwuklauzulową licencję BSD („Uproszczona” bądź „Licencja FreeBSD”), czyli najprostszą wersję, zezwalającą na dowolny użytek i redystrybucję kodu źródłowego i postaci binarnej po zawarciu w nich treści licencji;
  • trzyklauzulową licencję BSD („Nowa” bądź „Zmodyfikowana”), która poza powyższymi zapisami zawiera klauzulę zabraniającą wykorzystywania nazwy organizacji posiadającej prawa autorskie oraz nazwisk twórców oprogramowania do promocji produktów wykorzystujących licencjonowany na niej kod źródłowy bez uzyskania wcześniej pisemnej zgody;
  • czteroklauzulową licencję BSD („Oryginalna”), która ma tak zwaną klauzulę reklamową, nakazującą umieszczenie zdania „Ten produkt zawiera oprogramowanie stworzone przez” wraz z nazwą organizacji, a poza tym ma identyczne zapisy jak wersja trzyklauzulowa.

Bez względu na wersję wszystkie warianty licencji BSD zawierają również informację o braku gwarancji ze strony twórców co do sposobu działania oprogramowania oraz niebraniu przez nich odpowiedzialności za ewentualne szkody wynikające z jego użycia.

X11 (MIT) jest jedną z najprostszych i najbardziej liberalnych licencji. Daje użytkownikom pełne prawo do używania i powielania oprogramowania, dokonywania w nim zmian i rozpowszechniania oryginalnego bądź zmodyfikowanego programu w postaci binarnej lub kodu źródłowego. Jedynym wymogiem pozostaje konieczność umieszczenia we wszystkich wersjach warunków umowy licencyjnej oraz informacji o autorze. W praktyce zapisy umowy X11 są niemal identyczne jak w przypadku dwuklauzulowej wersji licencji BSD.

Ocena artykułu:
Ocen: 27
Zaloguj się, by móc oceniać
Facebook
Ostatnio komentowane