MSI Wind U135 – Intel Atom N450 + NM10 + GMA 3150

Nieco historii
Każdy komputer, a szczególnie netbooki oparte na procesorze Intel Atom, to odpowiedź na konkretne zapotrzebowanie rynku. A ten oczekiwał zdecydowanie tańszych urządzeń, które wystarczałyby do codziennych zastosowań, takich jak przeglądanie witryn WWW, odbieranie poczty, oglądanie filmów czy słuchanie muzyki. Bezwzględnym warunkiem była tutaj cena całego urządzenia: musiało być znacznie tańsze od nawet najtańszych notebooków. I faktycznie: typowy netbook kosztuje dziś około 1000 zł, podczas gdy najtańsze laptopy są droższe o około 50%. Oczywiście są one większe i szybsze, ale przecież nie każdy potrzebuje takiej wydajności, a większy rozmiar w wielu przypadkach zaletą nie jest.

Procesory Intel Atom są produkowane w procesie 45 nm i większość dostępnych na rynku modeli jest wyposażona w jeden rdzeń z funkcją Hyper-Threading (dwa wątki). Są oczywiście dostępne wersje dwurdzeniowe (również z HT), ale są one przeznaczone na rynek HTPC oraz do nettopów.


Intel Atom nie grzeszy wydajnością, co dla nikogo nie jest tajemnicą. Priorytetem było zapewnienie wydajności wystarczającej do surfowania po internecie, odbierania poczty itp. Sprzęt oparty na Atomach jest również powszechnie wykorzystywany w nowoczesnych szkołach (w Polsce jest to już kilkanaście placówek), w których uczniowie zdobywają wiedzę nie w tradycyjny sposób, a poprzez np. prezentacje multimedialne zawierające materiały filmowe.

Od środka
Dotychczasowa platforma Menlow wykorzystywała procesory Intel Atom oparte na architekturze Core 2. Oczywiście różnica w wydajności jest znaczna, ale główne założenia architektury są podobne. To samo tyczy się samej budowy platformy, czyli współpracy procesora z chipsetem: Intel 945 obsługiwał przecież jednostki Core 2 Duo. Schemat:


Widzimy tradycyjną i, trzeba przyznać, przestarzałą już budowę komputera: procesor plus chipset, w którym zawarty jest kontroler pamięci i osobnej karty graficznej, zintegrowany układ graficzny oraz mostek południowy zarządzający pozostałymi komponentami (dyski twarde, porty USB itd.).

Platforma Pine Trail
Zasada działania nowej ultramobilnej platformy jest niemal identyczna jak tandemu procesora Core i5 lub i7 z rdzeniem Lynnfield oraz układu Intel P55. W obydwu przypadkach mamy do czynienia z CPU, który ma zintegrowany kontroler RAM-u oraz komunikuje się bezpośrednio z zewnętrznym układem graficznym. Różnica polega na tym, że procesor wykorzystany w platformie Pine Trail ma zintegrowany również układ graficzny. Tym samym chipset – w tym przypadku Intel NM10 – zajmuje się tym, czym dotychczas zajmował się mostek południowy: obsługą wszelkich portów, kart rozszerzeń oraz dysków twardych lub SSD.


Podobieństwa do Lynnfielda? Piorunujące. A oto odnośnik do artykułu na temat procesorów Lynnfield: Intel Core i7-870, Core i7-860 i Core i5-750 – Nehalem pod każdą strzechą?

Co z tego wynika?
Intel nie wspomina nic o poprawkach samej architektury procesora. Trudno jest jednoznacznie określić, czy jakieś wprowadzono, gdyż mamy zintegrowany kontroler pamięci. Niemniej po wynikach testów można sądzić, że pewne optymalizacje zostały wprowadzone. Więcej na ten temat przeczytacie w części testowej artykułu.

Jednak o ile pod względem wydajności na szok liczyć nie możemy, to pobór energii powinien być znacząco niższy. Intel twierdzi, że zapotrzebowanie na energię całego netbooka powinno spaść o około 20% przy wielkości mniejszej o 60% (prawdopodobnie nie chodzi tylko o długość i szerokość płyty głównej). W przypadku komputerów klasy desktop wartości te są następujące: o 50% mniej energii oraz o 70% mniejsza wielkość płyty głównej. Dotychczas mieliśmy bowiem do czynienia z bardzo energooszczędnym procesorem (TDP rzędu 4 W na rdzeń), ale mało energooszczędnym chipsetem. Mostek północny chipsetu 945 był produkowany w procesie 90 nm i jego TDP wynosiło około 22 W. Trzeba do tego doliczyć mostek południowy (ICH7M), produkowany, uwaga, w procesie 130 nm i o TDP powyżej 3 W. Cały komputer z takimi komponentami pobierał w spoczynku 35–40 W. Jak duży udział miał w tym chipset, można się było przekonać, badając tandem Atoma i chipsetu ION firmy NVIDIA. Wówczas pobór energii mógł być niższy nawet o 20 W!


Pine Trail przynosi pod tym względem zdecydowaną poprawę. Wersja jednordzeniowa, Atom N450, ma TDP 5,5 W, czyli trochę większe niż jego bezpośredni poprzednik – N240. Za to chipset, a właściwie układ pełniący funkcje mostka południowego, NM10, jest zdecydowanie mniejszy (z wyglądu przypomina nowoczesne układy sieciowe 1 Gb/s) i bardziej energooszczędny. Niestety, Intel nie zdradza, jakie TDP ma NM10 ani w jakim procesie jest produkowany, ale można sądzić, że tandem procesora i chipsetu może maksymalnie pobrać nie 40, a 10 W (a może nawet mniej).

To powinno zdecydowanie wpłynąć na energooszczędność nowej ultramobilnej platformy, a w przypadku netbooków – również na czas pracy na baterii.

Intel GMA3150 – „nowy” układ graficzny
Zintegrowany bezpośrednio w procesorze układ graficzny GMA 3150 jest wytwarzany, co oczywiste, w procesie 45 nm. Jest to jednak praktycznie ten sam układ co GMA 3100 o taktowaniu 400 MHz. Niestety, wciąż nie ma funkcji sprzętowego dekodowania materiału H.264, co dla wielu może być dużą wadą. Nie należy się też spodziewać wysokiej wydajności w grach – ta będzie na poziomie typowym dla układów Intela: najniższym.


Warto w tym miejscu poświęcić jeden akapit zapowiadanemu układowi NVIDIA ION 2. Problem NVIDI-i polega na tym, że firma ta nie ma licencji na używanie szyny DMI, a to właśnie ona służy jako „okno na świat” procesorowi Intel Atom (Pineview). Innymi słowy, jest mało prawdopodobne, by ION 2 pełnił rolę taką jak teraz NM10, czyli raczej nie będzie to chipset. Najpewniej będzie to tylko układ graficzny, dekodujący między innymi sygnał wideo, który będzie podłączony do chipsetu Intela. Czy w takiej sytuacji będzie możliwe zbudowanie komputera z w miarę wydajnym układem graficznym, który pozwoli grać w starsze tytuły? Wszystko wskazuje na to, że nie. Mało prawdopodobne, aby układ graficzny komunikował się z RAM-em najpierw poprzez chipset, a później procesor, bo to w nim jest kontroler pamięci. Miejmy jednak nadzieję, że NVIDIA znajdzie sprytne rozwiązanie problemu bądź dogada się z Intelem w sprawie licencji na wykorzystanie magistrali DMI. Bo komputer wyposażony w zestaw NVIDIA ION plus Intel Atom sprawdza się idealnie jako domowy odtwarzacz wszelkiego rodzaju filmów, z H.264 i x264 włącznie.

Przypomnijmy, że w przypadku dotychczasowych komputerów opartych na NVIDIA ION producent i tak musiał zamówić tandem procesora Intel Atom z chipsetem Intel 945 (tylko w taki sposób jest to sprzedawane), by później móc to podłączyć z układem NVIDI-i. To oczywiście podnosiło koszty, całkowicie niepotrzebnie. Trudno nie narzekać na taką politykę Intela, która znacząco utrudnia produkcję komputerów dekodujących H.264.

Według materiałów prasowych Intela układ graficzny GMA 3150 obsługuje wyświetlacz o maksymalnej rozdzielczości 1366×768 (podłączony bezpośrednio) lub 1400×1050 (zewnętrzny ekran). Sprawdziliśmy to i okazało się, że owszem, rekomendowaną rozdzielczością jest 1400×1050, ale bez problemu działa 1680×1050. Możliwe też było równoczesne wyświetlanie obrazu na ekranie w netbooku (1024×768) oraz zewnętrznym wyświetlaczu (1680×1050).

Pine Trail w komputerach typu desktop
W odróżnieniu od netbooków, w których będą dostępne jedynie procesory jednordzeniowe (przynajmniej na razie), komputery klasy desktop (a raczej HTPC i nettopy) będą mogły być wyposażone w jednostki dwurdzeniowe. Taktowanie pozostanie takie samo: 1,66 GHz.