Medion RADEON 9600 TX - znowu nas robią w balona?

Na pierwszy trop wprowadza nas tył karty. Umieszczono bowiem na nim nalepki charakterystyczne dla kart MSI. I rzeczywiście, Medion RADEON 9600 TX to karta wyprodukowana fizycznie przez MSI! Firma się do tego oficjalnie nie przyznaje, bowiem ma podpisaną umowę z NVIDIĄ, w której zobowiązała się do nie wytwarzania kart z układami ATI. A jednak ma na swoim koncie takową kartę - właśnie przez nas opisywaną.


Najciekawsze jednak wciąż przed nami. Jak myślicie, jaki układ graficzny kryje się pod wiatraczkiem?


Duże jądro i metalowa blaszka wokoło coś nam przypomina... Spójrzmy na układ z bliska:


I teraz już wszystko jasne - zamiast ATI RV350 (nazwa kodowa dla RADEON 9600) widzimy... ATI R300. A zatem... RADEON 9600 TX RADEONem 9600 nie jest. A zatem - czym jest?

Aby dowiedzieć się więcej na temat opisywanej karty, musieliśmy przeszukać niemieckie strony internetowe oraz podpytać wtajemniczonych znajomych. Teraz już znamy historię opisywanego produktu.

Pod koniec ubiegłego roku MSI zamówiła u ATI 300 tysięcy układów R300. Firma miała co do tych chipów pewne plany, jednak z racji bliskiej współpracy z NVIDIĄ nie mogła tychże planów zrealizować. A kostki leżały w magazynach i traciły na wartości. Wreszcie przedstawiciele MSI nawiązali kontakt z firmą Medion, niemieckim producentem komputerów. Medion obiecał pomóc MSI upłynnić zalegające układy, pod warunkiem, że tajwański producent przygotuje specjalną serię kart graficznych dla najnowszej linii komputerów, Medion Titanium 8008. Warunek był jeden: karty miały być jak najtańsze, natomiast miały przy tym zapewniać możliwie najwyższą wydajność, gdyż Medion 8008 miał być komputerem przeznaczonym dla tych bardziej wymagających.

Nie trzeba długo myśleć, jaka karta na bazie R300 cechuje się najlepszym stosunkiem możliwości do ceny. Tak, chodzi o RADEONa 9500 PRO. Jak wiecie, RADEON 9500, 9500 PRO, 9700 i 9700 PRO wykorzystują tak naprawdę ten sam układ graficzny. W 9500 blokowane są cztery z ośmiu potoków renderujących, a 9500 PRO ma sprawne wszystkie osiem potoków (podobnie, jak 9700/9700 PRO), jednak z pamięcią komunikuje się on przez 128-bitową magistralę (9700/9700 PRO mają 256-bitową magistralę pamięci). MSI podjęła więc decyzję, by ze swoich 300 tysięcy układów wyprodukować dla Mediona karty RADEON 9500 PRO. I tym właśnie jest RADEON 9600 TX - po prostu RADEONem 9500 PRO. Ma w pełni sprawne osiem potoków renderujących (o jednej jednostce TMU na potok), a z pamięcią (128 MB DDR, taktowanie rzeczywiste 270 MHz, czyli efektywnie 540 MHz - jak na RADEONie 9500 PRO) komunikuje się przez 128-bitową szynę danych. Szerzej na temat ukłaud R300 pisaliśmy tutaj.

Są jednak pewne drobne różnice. Przede wszystkim, układ graficzny taktowany jest nieco wyższym zegarem. Pracuje z on częstotliwością 300 MHz (a dokładnie 297 MHz), zamiast 275 MHz, typowych dla RADEON 9500 PRO. Stąd właśnie wzięła się prawdopodobnie nazwa "RADEON 9600", by podkreślić, że karta wyprodukowana dla Mediona jest szybsza.


Ale, ale - przeprowadzone przez nas testy wykazały, że Medion RADEON 9600 TX wcale od 9500 PRO szybszy nie jest, a... wręcz przeciwnie. Czym jest to spowodowane? Odpowiedź jest w sumie prosta. Pamięci TSOP zastosowane przez MSI wymagały ustawienia bardziej konserwatywnych timingów, niż te, jakimi cechują się karty RADEON 9500 PRO z pamięciami BGA. Teoretycznie można by było skrócić opóźnienia na pamięciach na karcie Medion, jednak miała ona pracować w komputerze z supermarketu. Tutaj nie jest ważne wyciskanie z komputera ostatnich soków. Istotne jest natomiast, by pracował on maksymalnie stabilnie. Stąd własnie decyzja o spowolnieniu karty - by zapewnić jej większą odporność na pozostałe elementy komputera i warunki, w jakich przyjdzie jej pracować.


Pozostaje jeszcze pytanie: skąd karty Medion RADEON 9600 TX wzięły się w Polsce? Tu też znamy odpowiedź. Prawie wszystkie z 300 tysięcy kart zostały zainstalowane w komputerach Medion 8008. Kilka tysięcy firma Medion zostawiła sobie w magazynach w celach serwisowych - na wypadek reklamacji kart w komputerach. I te właśnie karty pojawiły się w sprzedaży na niemieckich aukcjach internetowych w cenie 130-150 euro (520-600 zł) - bez kabli i bez płytek ze sterownikami. Musicie przyznać, że jest to cena niesamowicie atrakcyjna jak na karty, które są faktycznie RADEONami 9500 PRO. Kilka polskich przedsiębiorczych firm zakupiło pewną ilość tych kart (mówi się w sumie o kilkuset sztukach) i te w cenach od 800 do 1000 zł pojawiły się na polskich giełdach komputerowych, a także na naszym Forum, w dziale Sprzedam.